حیوانات و شپش ها

می دونیم که شپش ها جزو موجودات خونخوار و انگلند که ناگزیر روی بدن موجودات دیگه زندگی می کنند و از بدن اونا تغذیه می کنند اینکار معمولا باعث  خارش و آزار موجودات می شه ولی حیوانات هم راههایی رو برای خلاص شدن از دست این موجودات موذی و مزاحم پیدا کردند که یکی دو نمونه اونا رو براتون ذکر می کنم:

موقعی که کلاغ های از دست شپش های بدنشون کلافه می شوند دست به کار جالبی می زنند اونا به کنار لونه مورچه ها می رند و روی اونا غلت می زنند تا مورچه ها روی پر و بالشون بیان وقتی که تعداد مورچه کافی روی پر و بال کلاغ سوار شدند اونا روی درخت می رند و با منقارشون مورچه ها رو تحریک می کنند  مورچه ها موقع تحریک شدن  شروع به ترشح اسید فرمیک می کنند که بوی زننده ای داره و باعث فرار حشرات می شه بدین ترتیب کلاغ ها از شر شپش ها و حشرات موذی خلاص می شوند.

روباه ها هم برای خلاص شدن از حشرات موذی مانند کنه ها و شپش ها روش جالبی رو بکار می بندند:

روباه یک شاخه کوچک درخت رو به دهان می گیره و  کنار رودخونه می ره و ابتدا مقداری از دمش رو داخل آب قرار می ده حشرات موذی برای فرار از آب به نقاط بالاتر بدن روباه میان و روباه کم کم بقیه بدنش رو هم وارد آب می کنه تا اینکه فقط سرش از آب بیرون بمونه با این کار  حشرات فقط روی سر روباه جمع می شن بعد از اون روباه آروم آروم سرش رو هم داخل آب می بره تا فقط پوزه و بینی اون بیرون از آب بمونه با این کار تمام حشرات روی شاخه کوچک جمع می شن در این موقع روباه شاخه رو ول می کنه و خودش از آب بیرون میاد و با این کار شاز حشرات موذی خلاص می شه

بقیه حیوانات هم از روش های مختلفی استفاده می کنند مثلا تیمار کردن که در میمون ها و شمپانزه ها بسیار واضحه که با این کار موجودات موذی بدن یکدیگر رو پیدا کرده و از بدنشون جدا می کنند. تیمار کردن همدیگه بجز نظافت فایده ی دیگه ای هم داره و اون محکم شدن پیوند های اجتماعیه. بدین صورت که وقتی که حیوانی از بقیه درخواست کمک می کنه حیوانی که قبلا  بوسیله اون مورد تیمار قرار گرفته زودتر به اون جواب می ده و در حقیقت زحمت تیمار کردن اونو جبران می کنه!

جلوگیری از بیماری های گوارشی(دل درد)

حیوانات نیز  همچون انسان گاهی با خوردن مواد غذایی دچار دل درد می شوند که می توان این نکته را از رفتار آنان فهمید معمولا بیقراری و نگاه کردن به  شکم خود از نشانه های بارز این بیماری می باشد. چون اکثر حیوانات وسیله و روش درمان خود را می دانند هنگامیکه در طبیعت هستند با خوردن خاک رس که حاوی کائولین می باشد که ماده قابضی است  بر این بیماری فائق می آیند ما نیز می توانیم با قرار دادن مقداری خاک رس در محل نگهداری حیوان این ماده درمانی را در اختیار آنان قرار دهیم تا خودشان در مواقع لازم اقدام به خوردن آن نمایند. لازم به ذکر است که ذغال نیز خاصیت درمانی فوق را دارد.

در اینجا بذکر نکته ای جالب می پردازم:

میمون ها در مواقع کم غذایی ناچار به استفاده از گیاه خاصی هستند که مزه تلخی دارد و باعث دل درد می شود اما نیازهای غذایی آنان را مرتفع می کند و انها را سیر می کند برای غلبه بر دل درد این میمونها به جمع آوری ذغال می پردازند تا با خوردن آن دل درد خود را مداوا نمایند.جالب اینکه این میمونها ذغالهای زیادی را جمع آوری می کنند تا بوسیله آن بتوانند غذایی بیشتری بخورند.

بیماری پیکا    Pica

این بیماری  نشانه کمبود مواد معدنی(معمولا فسفر P) در جیره حیوان می باشد  و علامت مشخصه آن آشغال خوری می باشد که حیوان تمایل شدیدی به خوردن چوب،خاک و... غیره پیدا می کند و در حقیقت می کوشد تا از این طریق نیاز خود را به مواد معدنی مرتفع سازد(مشابه ویار در زنان حامله که ممکن است تمایل شدیدی بخوردن خاک پیدا کنند) برای پیشگیری از وقوع این بیماری بایستی به جیره غذایی حیوان توجه نمود تا تمام مواد مغذی مورد لزوم حیوان بحد کافی در آن وجود داشته باشد.  روش ديگر پيشگيري از اين بيماري قرار دادن بلوكه هاي معدني در اختيار حيوان مي باشد تا در زمان نياز از آن استفاده نمايد و نياز خود را مرتفع سازد.

کانی بالیسم

بیماری کانی بالیسم یا همدیگر خوری را می توان  یک بیماری روانی نامید. در این بیماری که بیشتر در پرندگان شایع است ؛ پرنده اقدام به نوک زدن به پرنده ی دیگر نموده و این کار تا کندن پر  وی و خوردن آن و یا حتی زخمی کردن و خوردن خون و زخم او ادامه دارد.علل زیادی می توانند باعث این بیماری گردند که از جمله ی آن می توان به نور زیاد محیط و یا نگهداری تعداد زیادی پرنده در واحد (وجود تراکم زیاد) و یا حتی کمبود مواد غذایی (ویتامین ها و مواد معدنی)اشاره نمود برای جلوگیری از این بیماری بایستی پرنده ای را که به هر علتی زخمی شده بلافاصله از دیگر پرندگان جدا کرد که نتوانند به او نوک بزنند زیرا رنگ زخم وی دیگر پرندگان را کنجکاو  کرده  و به زخم او نوک می زنند.همچنین رعایت میزان دسترسی پرنده به مواد غذایی لازم ائم از مواد معدنی و ویتامین و پروتئین و نیز نور متعادل محیط در جلوگیری از وقوع این بیماری موثر است. در صورتی که این بیماری در پرنده های زیادی  مشاهده شد بایستی نور محیط را به رنگ قرمز در آورد تا اینکه نتوانند زخم های همدیگر را ببینند.

نیوکاسل: Newcastle

پنومونی آنسفالیت پرندگان Avian Pneumoencephalitis

نیوکاسل نوعی بیماری ویروسی است که در گونه های مختلف پرندگان ائم از وحشی و اهلی  دیده می شود.این بیمایر معمولا در ماکیان  بروز می کند اما اکثر طیور و بسیاری از پرندگان  زینتی و وحشی به بیماری حساسند.

عامل بیمایر نیوکاسل  یک پارامیکس وسروس است .قدرت بیماریزایی  سویه های متعدد و شناخته شده این ویروس بسیار متفاوت است و  اغلب این سویه ها را به ترتیب زیر طبقه بندی می نمایند:

·          لنتوژنیک: این ویروس ها قدرت بیماریزایی خفیفی دارند

·          مروژنیک:  قدرت بیماریزایی متوسطی دارند

·          ولوژنیک: این سویه بطور مشخصی بیمای زا می باشد

ترشحات حاوی ویروس  که از پرندگان مبتلا دفع می شود  موجب آلودهد شدن غذا،آب و محیط می شود  و در صورتی که پرندگان حساس  در معرض آلودگی فوق قرار گیرند  بیمایر به آنها منتقل می شود .

نشانه های بالینی:

در پرندگان بالغ:

مزوژنیک

بیماری بطورناگهانی با کسالت و بی اشتهایی  خفیف شروع می شود .معمولا نشانه های تنفسی وجود دارد ولی ممکن است خفیف یا نامشخص باشد.

ولوژنیک

متناسب با تمایل ویروس به بافتهای خاص ، نشانه های بیماری متغیر است. و اغلب تنگی نفس،اسهال شدید،تورم بافت ملتحمه چشم ،و فلجی دیده می شود.و بالاخره مرگ پس از طی دو یا سه روز.ممکن است بافتهای اطراف چشم  متورم و تیره باشند و ترشحات چسبناک در اطراف  چشم و بینی مشاهده شود.برخی پرندگان که زنده می مانند  ظرف چند روز نشانه های عصبی را  بروز می دهند مانند: لرزش، پیچش سرو گردن،فلجی و اسپاسم های کلونیک.میزان ابتلا و مرگ و میر بالا  و تا حدود 100% پرندگان مبتلا می باشد.

در جوجه های جوان:

مزوژنیک

بیمایر بطور ناگهانی شروع می شود  و با کز کردن مشخص و ضعف و ناتوانی همراه می باشد.عوارض تنفسی معین شامل تنفس با دهان باز ،سرفه،آبریزش بینی و خس خس کردن می باشد.ممکن است نشانه های عصبی بلافاصله بعد از عوارض تنفسی یا همراه آن بروز کند. نگه داشتن سروگردن به کل غیر طبیعی (ستاره نگری)معمول می باشد.

این بیمایردر انتها به فلجی،ضعف و ناتوانی  و مرگ منجر خواهد شد.

ولوژنیک

نشانه های آن مشابه نشانه های سویه مزوژنیک  در پرندگان جوان است ولی میزان مرگ و میر بسیار بالاتر و روند بیمایر حادتر می باشد.

پیشگیری و درمان:

بیماری نیوکاسل درمان قطعی ندارد و واکسیناسیون تنها راه مقابله با این بیماری می باشد.

کلامیدیوز پرندگان :

پسیتاکوز:Psttacosis

بیماری کلامیدیوز پرندگان یک بیماری عفونی حاد یا مزمن برخی طیور اهلی  و بسیاری از پرندگان زینتی ،مهاجر و وحشی می باشد و نشانه های بیماری در پرندگانی که بطور بالینی بیمار می باشند شامل عوارض و جراحات عمومی  در دستگاه تنفسی و گوارش می باشد وعفونت مخفی ممهمترین و غالبترین نوع بیماری در پرندگان است.

کلامیدیوز در پرندگان خانواده طوطی سانان (طوطی ، پاراکیت،عروس هلندی،ماکائو) و انسان پسیتاکوز و در سایر خانواده های پرندگان «اورنیتوز» نامیده می شود.

کلمیدیوز در بسیاری از انواع پرندگان  و در سنین مختلف بروز می کند .اغلب موارد حاد بیماری در پرندگان جوان دیده می شود .طوطی ها ،پاراکیت ها و کبوتران  بیشتر مبتلا می شوند.

سبب شناسی:

عامل بیماری در پرندگان کلامیدیاپسیتاسی می باشد. کلامیدیا ارتباط زدیکی با ریکتزیا دارد.انواع کلامیدیاپسیتاسی که تاکنون شناسایی شده اند ، به میزان زیادی در بیماریزایی،با یکدیگر متفاوتند .گاهی اوقات توام شدن عفونت با سایر عوامل بیماریزا ،خصوصا سالمونلا ،موجب افزایش قدرت بیماریزایی کلامیدیاپسیتاسی می شود.پرندگان جوان حساسیت بیشتری دارند.تراکم جمعیت یا سایر شرایط نامساعد  محیطی و استرس حمل و نقل،مسابقه و دستکاری کردن پرنده، موجب افزایش شدت بیماری می گردد.

پرندگان وحشی حامل و پرندگان زینتی  کلامیدیا را به جوجه هایشان منتقل می کنند  و تعدادی از جوجه ها که زنده می مانند  حامل بیمایر می باشند .نکته ظریف بین میزبان و عامل بیماریزا اینست  که استرس ها موجب می شوند که دفع کلامیدیا در ترشحات و مواد دفعی پرنده حامل ،متناوبا رخ داده و سایر پرندگان حساس را مبتلا نماید.

ممکن است بیماری کلامیدیوز هنگامی که تعداد زیادی پرنده ، از جمله  حاملهای منتشر کننده بیماری ، در یک جا جمع می شوند  بصورت همه گیری درآید .معمولا انتقال بیماری با استنشاق  ذرات خشک شده مدفوع آلوده انجام می گیرد و لی امکان دارد  کلامیدیا پسیتاسی از راه خوراکی نیز منتقل شود.

نشانه های بالینی:

بروز شکل خفیف کلامیدیوز پرندگان به نشانه های خفیفی منتج می گردد که ممکن است تشخیص داده نشود ، یا اینکه ممکن است در این شکل از بیماری  نشانه های خفیف تنفسی  یا اسهال جلب نظر نماید. در اشکال شدیدتر بیماری اسهال آبکی در اردک،غاز و کبوتر  مشاهده می شود .عدم تعدل در هنگام راه رفتن یا فلجی زودگذر نیز در اردک و غاز و کبوتر مشاهده شده است.

اغلب تورم ملتحمه چشم  بصورت یک یا دو طرفی  در کبوتر ، بیانگر احتمال بیماری کلامیدیوز می باشد .نشانه های دیگری شامل: کز کردن ، لاغری ، اسهال و صداهای تنفسی نیز وجود دارد..نشانه های اخیر  شمابه عوارضی است که  در پرندگان زینتی  مبتلا به پسیتاکوز  دیده شده است.

پیشگیری:

چون هیچگونه واکسن موثری علیه کلامیوز وجود ندارد،راه پیشگیری بیماری در طیور براساس پرهیز از قرار گرفتن در معرض آلودگی است.لوازم و وسایل باید قبل از مصرف تمیز و ضدعفونی شوند. همه ی پرندگان خانواده طوطی سانان  برای پیشگیری از پسیتاکوز احتمالی، باید با تترا سایکلین تحت درمان قرار گیرند.

1-     آشنایی با بیماری آنفلوآنزای فوق حاد طیور:

آنفلوآنزای طیور یک بیماری ویروسی پرندگان می باشد.ویروسهای آنلوآنزا دارای سه نوع تیپ A  و B و C می باشد  که فقط تیپ A  می تواند در طیور ایجاد بیماری نماید .تیپ A  علاوه بر طیور سایر حیوانات از جمله خوک ، اسب و و همچنین انسان را درگیر می نماید . تیپA  شامل زیر گونه های مختلف  با درجات متفاوتی  از نظر شدت بیماریزایی (از فرم خفیف تا بسیار شدید) می باشد.سویه های H5و  H7 باعث ایجاد فرم بسیار شدید بیماری می شوند.

مخازن بیماری:

پرندگان آبزی وحشی می توانند بدون بروز نشانیهای بالینی بیمایر،ویروس عامل این بیماری را با خود جابجا کنند.

میزبان ها:

مرغ و خروس،بوقلمون،اردک و غاز،مرغ شاخدار،پرندگان آبزی وحشی ، زینتی و شترمرغ

در اين بخش به معرفي درباره بيماريهاي شايع در حيوانات (عموما حيوانات اهلي)  مي پردازم .خوانندگان عزيز هم اگر سوالي در مورد بيماريها دارند مي توانند در اين بخش آنها را مطرح نمايند. اميدوارم كه در صورت امكان بتونم به اونها كمك كنم.