بال زدن،سرعت،نوع پرواز

در میان پرندگان چهارنوع پرواز وجود دارد:

1. بال زدن منظم:که از آن پرندگانی است که نسبت وزنشان به سطح بالها زیاد  است،مانند غاز  و مرغابی

2. پرواز جهشی:یعنی به نوبت بال زدن و بال بسته حرکت کردن،که این شیوه مربوط به پرنده های کوچک است مثل:سسک،سهره و توکا

3. به نوبت بال زدن و بال باز رفتن،که برای پرندگانی مناسب است که وزنشان بیش از تقریبا 150-140 گرم باشد که شامل بسیاری از پرندگان از جمله برخی از پرنده های شکاری،کبک و غیره می باشد.

4. بال باز روی و بال باز اوجگیری: که طریق پرواز پرندگان بزرگ است،مانند:لک لک، عقاب،لاشخور

سرعت کم در پرواز انرژی زیادی را می طلبد (و به تناسب بیشترین انرژی را شهدخور در حالت توقف در هوا مصرف می کند)سرعت خیلی زیاد نیز همینطوراست.مناسبترین سرعت آنست که از لحاظ مصرف انرژی بیشترین فاصله پرواز را موجب شود.مثلا اگر پرنده سرعت خود را از 70به75 کیلومتر در ساعت افزایش دهد،یعنی حدود 7% بیشترواین افزایش سرعت باعث ازدیاد مصرف انرژی به میزان 4%شود روشن است که با سرعت افزوده می تواند فاصله ی بیشتری را پرواز کند و در نتیجه پرواز با سرعت  75 کیلومتر در ساعت باصرفه تر است.این معادله ای است که پرنده بطور غریزی به آن پی می برد.

اندازه گیری ها نشان می دهد که سرعت گنجشک سانان بین 30تا50 کیلومتر درساعت،سرعت پرنده هایی مثلا به اندازه قمری  حدود 60 کیلومتر در ساعت و سرعت پرنده هایی در حد مرغابی و غاز  ۷۰تا  90 کیلومتر در ساعت است.

باصرفه ترین نوع پرواز از نظر مصرف انرژی مسلما بال باز روی  و بال باز اوجگیری است.پرنده از جریان هوای گرم بالا رونده برای اوج گرفتن  بال باز (معمولا تا حدود 500 متر ارتفاع)استفاده می کند و سپس بصورت بال باز روی بطرف پایه یا بخش زیرین جریان بالارونده بعدی می رود تا عمل خود را تکرار کند.این شیوه مخصوصا در مناطق کوهستانی  مناسب است.محاسبات کارشناسان حاکی از آنست که در مقابل بال زدن،بال باز روی حدود 95 تا 97% کمتر انرژی می برد.باید اضافه کرد که پرندگان  بزرگ مانند لک لک و لاشخور اگر این پرواز را در پیش نمی گرفتند،نمی توانستند به هدفشان برسند.

شکل بال و شکل دسته در پرواز:

معلوم ایت که شکل و اندازه بال رابطه ی مستقیم به نوع پرواز پرنده دارد.بال پهن و انگشت دار عقاب ،برای بال باز روی بسیار مناسب است.بالهای پرنده های بزرگی مانند غاز و قو که نسبتا دراز و نوک تیزند،هم برای بال زدن پشت سر هم که موجب سرعت بالا باشد مناسبند و هم برای بال باز روی.بالهای کوتاه و نوک گرد پرنده های کوچک(مانند گنجشک)برای بال زدن خیلی مناسبند.اصولا پرندگان مهاجر فواصل دور،بالهای دراز تر و با نوک تیزتر دارند  که از لحاظ فیزیک هوابری (آیرودینامیک)برتر هستند.در مقابل بالهای کوتاه و پهن جهت مانور کردن،مخصوصا در نقاط پردرخت،مناسبت بیشتری دارند که طرلان و قرقی در این مورد نمونه های خوبی هستند.بسیار دیده می شود که دسته های پرندگان مهاجر از خطوط نیمه منظم در پرواز های خود استفاده می کنند؛مثلا خط اریب یا یک خط 8 مانند یا بصورتهای دیگر.اصولا هر پرنده به هنگام پرواز قدری عقبتر  و در یکطرف پرنده ی جلوتر از خود قرار می گیرد بنحوی که خط پرواز پله مانند است.بررسی بیش از 1000 دسته پرواز به شکل های مختلف که مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است نشان داده است  که این قبیل از شکل ها سبب صرفه جویی تا حدود 20% در انرژِی می شود.باید اضافه کرد که در این نوع پروازها  پرندگان مرتبا جای خود را در صف عوض می کنند،زیرا پرنده ای که در اول صف و جلو پرواز می کند وظیفه اصلی برای غلبه بر فشار هوای مقابل را برعهده دارد و طبیعتا انرژی بیشتری مصرف می کند و زودتر خسته می شود لذا هر پرنده به نوبت در اول صف قرار می گیرد.