جوجه های رنگی!!!!

معمولا با آغاز فصل بهار در گوشه و کنار خیابان دستفروش هایی را که به فروش جوجه های رنگی!!!!!!!!! با قیمت های ارزان مشغولند در اکثر نقاط کشور مشاهده می شوند.آیا تاکنون با دیدن این جوجه های فکر کرده اید که اینها  از کجا می آیند و توسط چه کسانی خریداری می شوند و یا اینکه عاقبت آنها چه می شود؟

این جوجه  ها که خروس (از نژاد تخمی- لگهورن) هستند در حقیقت بعنوان ضایعات کارخانجات جوجه کشی محکوم به مرگ می شوند.

در کارخانجات جوجه کشی (جوجه های نژاد تخمگذار)پس از خروج جوجه ها از تخم عمل سکسینگ sexing    یا تعیین جنسیت (فقط در روز اول)آنها انجام می گیرد . این عمل معمولا براساس شکل برجستگی مقعدی جوجه ها صورت می گیرد و طی آن جوجه های نر و ماده از یکدیگر جدا می شوند معمولا 50% جوجه هایی که سر از تخم در می آورند خروس و 50% مابقی نیز مرغ هستند.در این موقع جنسیت جوجه ها سرنوشت آنها را تعیین می کند؛جوجه های ماده برای پرورش و ایجاد گله های تخمگذار توسط مرغداران خریداری می شوند ولی از اینجا به بعد سرنوشت تلخی در انتظار جوجه خروس ها می باشد این جوجه ها چون قادر به تخمگذاری نیستند و در حقیقت پرورش آنها مقرون به صرفه نمی باشد پس محکوم به مرگ هستند .این سرنوشت مرگبار روش های متفاوتی دارد گاهی در همان روز اول جوجه ها در چاه مخصوص تلفات ریخته می شوند تا بمیرند، گاهی نیز در آب خفه می شوند و گاهی نیز با رنگ شدن و پیدا کردن ظاهر جذاب روانه بازار خرید می شوند تا بازیچه ی لحظه ای کودکان شوند و بدست آنها بمیرند. اگر سرنوشت این جوجه ها را از لحظه خروج از کارخانه دنبال نماییم به نتایج تاسف باری می رسیم:

همانطور که گفتم در وهله اول این جوجه ها رنگ آمیزی می شوند با فرو بردن در سطل رنگ و با رنگ های مختلف و كودك پسند در جعبه های 100 قطعه ای قرار داده می شوند و روانه بازار فروش می شوند. اغلب این جوجه ها تا زمان خریداری شدن توسط قاتلانشان ، غذایی دریافت نمی کنند که معمولا گاهی به دو روز نیز می رسد.

                                                                                                               ادامه دارد...

زمان خریداری شدن نیز در پلاستیک های فریزر تقدیم مشتری می گردند تا دستان خریداران آلوده نگردد!!!!!!!!!! تصور کنید تنفس در یک پلاستیک سربسته را !!!! اگر نگاهی به خریداران این جوجه بیاندازیم اغلب مشاهده می کنیم که خریداران مادرانی هستند که برای سرگرمی دو سه روزه کودکشان این جوجه ها را خریداری می کنند. این جوجه ها هنگامی که به منزل یا در حقیقت قتلگاه خود می رسند وضع شان بدتر می شود چون در عوض نگهداری و مواظبت از آنها بعنوان بازیچه  و در حقیقت عروسکی زنده و متحرك و صدادار!!!  مورد استفاده قرار می گیرند .صرفنظر از تغذیه آنها که معمولا توسط مخلوطی با عنوان دان!!! که توسط فروشندگان جوجه همراه آنها عرضه می شود و اغلب چیزی  جز مخلوطی از سبوس و خاک اره نیست وضعیت نگهداری آنها  بدین صورت است که یا شکار گربه و کلاغ می گردند و یا بعلت بیماری می میرند و یا اینکه در زیر دست و پای کودک دلبند انسان !!!! له می گردند.جالب اينكه اين موجودات زيبا دلبستگي و وابستگي عجيبي به انسان پيدا مي كنند تا حدي كه همه جا بدنبال او راه مي افتند و اين گاهي به قيمت از دست دادن جانشان و له شدن زير دست و پا مي انجامد؛ موارد دیگری مانند پرتاب آنها و یا شستن آنها در حمام برای تمیز شدنشان !!توسط مثلا مادران كوچكشان- و موقتی شان - و خفگی آنها زیر آب و یا حتی له شدن بین دستان کودکان ما هنگام پوشاندن لباس(لباس جوجه اي) توسط مادرانشان !!!!!!!! و يا له شدن در تختخواب در هنگام خواب كودك كه آنها را مانند عروسكشان به تختخواب مي برند. اینها نمونه هایی از سرنوشت این موجودات کوچک و زیبا است که بطور غیر عمدی!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!! دچار آن می شوند.

دسته ای دیگر از این جوجه ها بعنوان وسیله تفریح ما آدمیان مورد استفاده قرار می گیرند برای مثال شخصی که از یک قوش در منزل نگهداری می کرد! این جوجه ها را بعنوان شکار برای حیوان دست آموزش خریداری می کرد و با رها کردن جوجه در  حیاط قوش خود را تشویق به شکار او می نمود قوش بیچاره نیز برای رفع گرسنگی به جوجه بیچاره حمله می کرد و ... و باعث تفریح صاحب خود را فراهم می آورد.و نیز استفاده از آنان بعنوان هدفی زنده و شکار آنها با تفنگ بادی که نشانه دقت در تیر اندازی به اهداف کوچک می باشد!!! و مایه فخر و مباهات برخی از ماست.

یکی دیگر از موارد استفاده !!! این جوجه ها بعنوان خوراک لذیذی برای گربه های خانگی است و همچنین بعنوان طعمه برای رهایی از دست گربه های مزاحم این جوجه ها سمی شده و رها می شوند تا شر گربه های مزاحم را از سر صاحبخانه کم کنند.!!!

طبق آماری که گرفتم تقریبا فقط 25/0% (توجه کنید  فقط بیست و پنج صدم درصد یعنی از هر چهارصد جوجه یکی) این جوجه ها به سن بلوغ (5/4 ماهگي) می رسند.

با کمی تامل در می یابیم که ما انسانها تا چه حد اسیر تمایلات دیو مابانه خود شده ایم و برای بدست آوردن وسایل لازم خود حتی از جان این جوجه های زیبا نیز نگذشته ایم .

چاره چیست؟

اکنون چون ما نمی توانیم تا زمان هچ شدن(از تخم در آمدن)جوجه ها آنها را تفکیک جنسی نماییم  و از آنجا که پرورش این جوجه خروس ها نیز به ضرر مرغداران تمام می شود و جز حکم مرگ نمی توان برای آنها حکمی صادر نمود (متاسفم)پس آیا بهتر نیست در همان روز اول و قبل از خروج از کارخانه مرگ به سراغ آنها بیاید تا حداقل زجر کش نشوند . (اگر بخواهند سود حاصل از فروش این جوجه ها را به فروشندگان توسط کارخانه بهانه نمایند نیز در می یابیم که مبلغی بسیار ناچیزمی باشد که برای هر جوجه تقریبا در حد ده تومان می باشد و برای کارخانه به هیچ عنوان مبلغ قابل ملاحظه ای نیست)

پس انسان تا کی می خواهد اینقدر سنگدلی و قساوت قلب را در مورد حیوانات بخرج دهد.آیا نه اینست که کودکی که کشتن این جوجه را بعنوان تفریح انجام می دهد(هدف گیری موجود زنده با تفنگ بادی) آنقدر سنگدل می شود که در بزرگی حتی از کشتن دیگر انسانها نیز ابایی ندارد(نتیجه ی روانشناسی انسانی).

حیوانات و شپش ها

می دونیم که شپش ها جزو موجودات خونخوار و انگلند که ناگزیر روی بدن موجودات دیگه زندگی می کنند و از بدن اونا تغذیه می کنند اینکار معمولا باعث  خارش و آزار موجودات می شه ولی حیوانات هم راههایی رو برای خلاص شدن از دست این موجودات موذی و مزاحم پیدا کردند که یکی دو نمونه اونا رو براتون ذکر می کنم:

موقعی که کلاغ های از دست شپش های بدنشون کلافه می شوند دست به کار جالبی می زنند اونا به کنار لونه مورچه ها می رند و روی اونا غلت می زنند تا مورچه ها روی پر و بالشون بیان وقتی که تعداد مورچه کافی روی پر و بال کلاغ سوار شدند اونا روی درخت می رند و با منقارشون مورچه ها رو تحریک می کنند  مورچه ها موقع تحریک شدن  شروع به ترشح اسید فرمیک می کنند که بوی زننده ای داره و باعث فرار حشرات می شه بدین ترتیب کلاغ ها از شر شپش ها و حشرات موذی خلاص می شوند.

روباه ها هم برای خلاص شدن از حشرات موذی مانند کنه ها و شپش ها روش جالبی رو بکار می بندند:

روباه یک شاخه کوچک درخت رو به دهان می گیره و  کنار رودخونه می ره و ابتدا مقداری از دمش رو داخل آب قرار می ده حشرات موذی برای فرار از آب به نقاط بالاتر بدن روباه میان و روباه کم کم بقیه بدنش رو هم وارد آب می کنه تا اینکه فقط سرش از آب بیرون بمونه با این کار  حشرات فقط روی سر روباه جمع می شن بعد از اون روباه آروم آروم سرش رو هم داخل آب می بره تا فقط پوزه و بینی اون بیرون از آب بمونه با این کار تمام حشرات روی شاخه کوچک جمع می شن در این موقع روباه شاخه رو ول می کنه و خودش از آب بیرون میاد و با این کار شاز حشرات موذی خلاص می شه

بقیه حیوانات هم از روش های مختلفی استفاده می کنند مثلا تیمار کردن که در میمون ها و شمپانزه ها بسیار واضحه که با این کار موجودات موذی بدن یکدیگر رو پیدا کرده و از بدنشون جدا می کنند. تیمار کردن همدیگه بجز نظافت فایده ی دیگه ای هم داره و اون محکم شدن پیوند های اجتماعیه. بدین صورت که وقتی که حیوانی از بقیه درخواست کمک می کنه حیوانی که قبلا  بوسیله اون مورد تیمار قرار گرفته زودتر به اون جواب می ده و در حقیقت زحمت تیمار کردن اونو جبران می کنه!

جلوگیری از بیماری های گوارشی(دل درد)

حیوانات نیز  همچون انسان گاهی با خوردن مواد غذایی دچار دل درد می شوند که می توان این نکته را از رفتار آنان فهمید معمولا بیقراری و نگاه کردن به  شکم خود از نشانه های بارز این بیماری می باشد. چون اکثر حیوانات وسیله و روش درمان خود را می دانند هنگامیکه در طبیعت هستند با خوردن خاک رس که حاوی کائولین می باشد که ماده قابضی است  بر این بیماری فائق می آیند ما نیز می توانیم با قرار دادن مقداری خاک رس در محل نگهداری حیوان این ماده درمانی را در اختیار آنان قرار دهیم تا خودشان در مواقع لازم اقدام به خوردن آن نمایند. لازم به ذکر است که ذغال نیز خاصیت درمانی فوق را دارد.

در اینجا بذکر نکته ای جالب می پردازم:

میمون ها در مواقع کم غذایی ناچار به استفاده از گیاه خاصی هستند که مزه تلخی دارد و باعث دل درد می شود اما نیازهای غذایی آنان را مرتفع می کند و انها را سیر می کند برای غلبه بر دل درد این میمونها به جمع آوری ذغال می پردازند تا با خوردن آن دل درد خود را مداوا نمایند.جالب اینکه این میمونها ذغالهای زیادی را جمع آوری می کنند تا بوسیله آن بتوانند غذایی بیشتری بخورند.

بیماری پیکا    Pica

این بیماری  نشانه کمبود مواد معدنی(معمولا فسفر P) در جیره حیوان می باشد  و علامت مشخصه آن آشغال خوری می باشد که حیوان تمایل شدیدی به خوردن چوب،خاک و... غیره پیدا می کند و در حقیقت می کوشد تا از این طریق نیاز خود را به مواد معدنی مرتفع سازد(مشابه ویار در زنان حامله که ممکن است تمایل شدیدی بخوردن خاک پیدا کنند) برای پیشگیری از وقوع این بیماری بایستی به جیره غذایی حیوان توجه نمود تا تمام مواد مغذی مورد لزوم حیوان بحد کافی در آن وجود داشته باشد.  روش ديگر پيشگيري از اين بيماري قرار دادن بلوكه هاي معدني در اختيار حيوان مي باشد تا در زمان نياز از آن استفاده نمايد و نياز خود را مرتفع سازد.

کانی بالیسم

بیماری کانی بالیسم یا همدیگر خوری را می توان  یک بیماری روانی نامید. در این بیماری که بیشتر در پرندگان شایع است ؛ پرنده اقدام به نوک زدن به پرنده ی دیگر نموده و این کار تا کندن پر  وی و خوردن آن و یا حتی زخمی کردن و خوردن خون و زخم او ادامه دارد.علل زیادی می توانند باعث این بیماری گردند که از جمله ی آن می توان به نور زیاد محیط و یا نگهداری تعداد زیادی پرنده در واحد (وجود تراکم زیاد) و یا حتی کمبود مواد غذایی (ویتامین ها و مواد معدنی)اشاره نمود برای جلوگیری از این بیماری بایستی پرنده ای را که به هر علتی زخمی شده بلافاصله از دیگر پرندگان جدا کرد که نتوانند به او نوک بزنند زیرا رنگ زخم وی دیگر پرندگان را کنجکاو  کرده  و به زخم او نوک می زنند.همچنین رعایت میزان دسترسی پرنده به مواد غذایی لازم ائم از مواد معدنی و ویتامین و پروتئین و نیز نور متعادل محیط در جلوگیری از وقوع این بیماری موثر است. در صورتی که این بیماری در پرنده های زیادی  مشاهده شد بایستی نور محیط را به رنگ قرمز در آورد تا اینکه نتوانند زخم های همدیگر را ببینند.

  با عضویت در خبرنامه کلاغ خبررسون اخبار و اطلاعات مربوط به حیوانات را از طریق ایمیل دریافت نمایید.پایین صفحه

پرندگان بهترین موسیقی دانانی هستند  که موسیقی را نزد خود آموخته اند . دانشمندانی که درباره صدای آواز پرندگان مطالعه و بررسی می کنند؛ بر این باورند که میان موسیقی پرندگان  و موسیقی انسان یک وجه تشابه چشمگیر وجود دارد . این دانشمندان امیدوارند  که بتوانند  رموز رهبری  ارکستر دسته جمعی  پرندگان را کشف کنند . گفته می شود بتهون  موسیقیدان پرآوازه آلمانی  شروع تم سمفونی شماره 5 خود  را براساس آواز پرنده ی خوش صدایی  بنام زردپره تهیه کرده است. زیست شناسان براین باورند که گنجشک ها در دستجات دوتایی و سه تایی  قطعات جالبی اجرا می کنند  که حتی کلیه فاصله ها و زمان موسیقی  تا یکصدم ثانیه  کاملا در آن رعایت می شود و گاهی دو پرنده آنچنان با مهارت قطعه ای را به اتفاق اجرا می کنند که انسان تصور می کند  فقط یک پرنده آنرا می خواند. و پرندگان بقدری به موسیقی علاقمند که قطعات مختلف را از یکدیگر فرا می گیرند.

یکی از جانورشناسان به نام دکتر تورپ معتقد است  که در بین پرندگان, توکا به پرنده سارق ادبی مشهور است, زیرا آثار دیگر پرندگان را دزدیده  و بنام خود اجرا می کند! یکی از انواع این پرنده ؛ حتی صدای آواز خروس و قدقد مرغ را  مانند خودشان تقلید می کند.

صدای آواز بلبل  که الهام بخش شعرا در سرودن اشعار بوده است از همه پرندگان زیباتر است.یکی از موسیقیدانان  که صدها نوع آواز  بلبل را روی نوار ضبط و بررسی کرده است می گوید: آواز بلبل، از بیش از 24 قطعه موسیقی تشکیل شده است.

جانوران هم کلک می زنند

دانشمندان زیست شناس براین باورند  که دروغگویی منحصر به انسان نیست  بلکه جانوران  نیز در موارد مختلف ممکن است به هزارویک حیله و کلک متوسل شوند.از جمله,برخی پرندگان هنگام غذا خوردن دسته جمغی،صدای مخصوصی از خود در می آورند که معمولا این صدا را به هنگام خطر و نزدیک شدن خطر از خود در می آورند و با این فریاد دروغین پرندگان دیگر را وادار به فرار می کنند تا خیال راحت یک وعده غذای حسابی بخورند!

این خاطره رو به نقل از مجله شکار براتون می نویسم

دوستی داشتم که هر چند وقت یکبار برای تفریح به شکار می رفت یه روز ازش خواستم تا منو برای عکس گرفتن  از حیوانات همراه خودش به شکار ببره.اون قبول کرد اون روز تصمیم داشت تا کبک شکار کنه به همین خاطر  منو به نزذیک چشمه ای برد و گفت اینجا چشمه اییه که کبک ها بصورت دسته ای برای خوردت آب اینجا میان و جای مناسبی برای شکاره ولی باید یه مخفیگاه درست کنیم تا دیده نشیم و اونا بدن ترس برای آب خوردن بیان و دست بکار ساختن یه مخفیگاه با شاخ و برگ درختان شد و در حقیقت ما رو استتار کرد. یه ساعتی منتظر موندیم تا سرو کله کبک ها پیدا شد یه دسته در حدود 10-12 کبک بودند دوستم از من خواست تا کاملا سکوت رو رعایت کنم و در حقیقت جیکم درنیاد.کبک ها نزدیک چشمه شدند و مشغول آب خوردن شدند ولی یه کبک که ظاهر زیبایی هم داشت و به گفته دوستم نر بود شروه به در آوردن حرکات جالبی از خودش کرد  و در حقیقت مشغول رقص شد ما مبهوت حرکات زیبای اون کبک شدیم  چند دقیقه ای گذشت و ما اوقدر محو تماشای حرکات زیبای کبک شدیم که حتی فراموش کردیم برای چی اونجا اومدیم  وقتی که بخودمون اومدیم دیدیم که تمام کبک ها آب خوردند و رفتند و اون کبک نر با پرت کردن حواس ما به حرکات زیباش در حقیقت از دسته دفاع کرده بود.

خاطرات

این خاطره رو از  قول همکلاسی ام خانم  بابایی  براتون نقل می کنم :

خوابگاهی که ما زندگی می کردیم  متصل به باغ دانشکده  کشاورزی بود و یه بز که چند روز پیش تحت عمل جراحی قرار گرفته بود دوره نقاهتش رو اونجا سپری می کرد و آزادانه داخل باغ و محوطه خوابگاه می چرخید  و بمحض اینکه در یکی از اتاتقهای بچه ها رو باز می دید می دوید و داخل اونجا می شد.یه روز جمعه   که بچه ها تا ساعت 12 ظهر خواب بودند و هیچکی برای درست کردن ناهار  حاضر نمی شد از رختخواب جدا بشه  و منم که از خوابیدن خسته شده بودم چون نتونسته بودم هیچکدوم رو بیدار کنم حسابی کفرم دراومده بود ،فکری به کله ام زد  رفتم تو حیاط و در و باز گذاشتم و منتظر موندم خیلی طول نکشید که سروکله ی بزه پیداش شد و طبق معمول سعی کرد داخل اتاق بشه مننم که منتظر این لحظه بودم به محض اینکه داخل اتاق رفت درو روش بستم و خودمم برای اینکه کسی شک نکنه رفتم تو تختم و خودم رو به خواب زدم. از بچه های فقط لیلا روی زمین می خوابید  منم از زیر پتو بزه رو زیر نظر داشتم .بزه یه کم تو اتاق گشت و بعد هم رفت و بالای سر لیلا نشست  و شروع به بو کشیدن و بعدش لیس زدن موهای فرفری لیلای بیچاره کرد .لیلا هم که تو خواب و بیداری بود فکر می کرد که  مادرش  بالای سرش نشسته و موهاشو دست می کشه و قربون صدقه اش می شه تا بیدار بشه منم از بالای تخت داشتم از خنده می مردم.چند لحظه ای گذشت تا لیلا چشماشو باز کرد و با دیدن بزی که بالای سرش نشسته بود و مشغول لیس زدن موهاش بود اونچنان جیغی زد که بز بیچاره خودش رو خیس کرد .بعدش هم که روز بد نبینین...

نیوکاسل: Newcastle

پنومونی آنسفالیت پرندگان Avian Pneumoencephalitis

نیوکاسل نوعی بیماری ویروسی است که در گونه های مختلف پرندگان ائم از وحشی و اهلی  دیده می شود.این بیمایر معمولا در ماکیان  بروز می کند اما اکثر طیور و بسیاری از پرندگان  زینتی و وحشی به بیماری حساسند.

عامل بیمایر نیوکاسل  یک پارامیکس وسروس است .قدرت بیماریزایی  سویه های متعدد و شناخته شده این ویروس بسیار متفاوت است و  اغلب این سویه ها را به ترتیب زیر طبقه بندی می نمایند:

·          لنتوژنیک: این ویروس ها قدرت بیماریزایی خفیفی دارند

·          مروژنیک:  قدرت بیماریزایی متوسطی دارند

·          ولوژنیک: این سویه بطور مشخصی بیمای زا می باشد

ترشحات حاوی ویروس  که از پرندگان مبتلا دفع می شود  موجب آلودهد شدن غذا،آب و محیط می شود  و در صورتی که پرندگان حساس  در معرض آلودگی فوق قرار گیرند  بیمایر به آنها منتقل می شود .

نشانه های بالینی:

در پرندگان بالغ:

مزوژنیک

بیماری بطورناگهانی با کسالت و بی اشتهایی  خفیف شروع می شود .معمولا نشانه های تنفسی وجود دارد ولی ممکن است خفیف یا نامشخص باشد.

ولوژنیک

متناسب با تمایل ویروس به بافتهای خاص ، نشانه های بیماری متغیر است. و اغلب تنگی نفس،اسهال شدید،تورم بافت ملتحمه چشم ،و فلجی دیده می شود.و بالاخره مرگ پس از طی دو یا سه روز.ممکن است بافتهای اطراف چشم  متورم و تیره باشند و ترشحات چسبناک در اطراف  چشم و بینی مشاهده شود.برخی پرندگان که زنده می مانند  ظرف چند روز نشانه های عصبی را  بروز می دهند مانند: لرزش، پیچش سرو گردن،فلجی و اسپاسم های کلونیک.میزان ابتلا و مرگ و میر بالا  و تا حدود 100% پرندگان مبتلا می باشد.

در جوجه های جوان:

مزوژنیک

بیمایر بطور ناگهانی شروع می شود  و با کز کردن مشخص و ضعف و ناتوانی همراه می باشد.عوارض تنفسی معین شامل تنفس با دهان باز ،سرفه،آبریزش بینی و خس خس کردن می باشد.ممکن است نشانه های عصبی بلافاصله بعد از عوارض تنفسی یا همراه آن بروز کند. نگه داشتن سروگردن به کل غیر طبیعی (ستاره نگری)معمول می باشد.

این بیمایردر انتها به فلجی،ضعف و ناتوانی  و مرگ منجر خواهد شد.

ولوژنیک

نشانه های آن مشابه نشانه های سویه مزوژنیک  در پرندگان جوان است ولی میزان مرگ و میر بسیار بالاتر و روند بیمایر حادتر می باشد.

پیشگیری و درمان:

بیماری نیوکاسل درمان قطعی ندارد و واکسیناسیون تنها راه مقابله با این بیماری می باشد.

کلامیدیوز پرندگان :

پسیتاکوز:Psttacosis

بیماری کلامیدیوز پرندگان یک بیماری عفونی حاد یا مزمن برخی طیور اهلی  و بسیاری از پرندگان زینتی ،مهاجر و وحشی می باشد و نشانه های بیماری در پرندگانی که بطور بالینی بیمار می باشند شامل عوارض و جراحات عمومی  در دستگاه تنفسی و گوارش می باشد وعفونت مخفی ممهمترین و غالبترین نوع بیماری در پرندگان است.

کلامیدیوز در پرندگان خانواده طوطی سانان (طوطی ، پاراکیت،عروس هلندی،ماکائو) و انسان پسیتاکوز و در سایر خانواده های پرندگان «اورنیتوز» نامیده می شود.

کلمیدیوز در بسیاری از انواع پرندگان  و در سنین مختلف بروز می کند .اغلب موارد حاد بیماری در پرندگان جوان دیده می شود .طوطی ها ،پاراکیت ها و کبوتران  بیشتر مبتلا می شوند.

سبب شناسی:

عامل بیماری در پرندگان کلامیدیاپسیتاسی می باشد. کلامیدیا ارتباط زدیکی با ریکتزیا دارد.انواع کلامیدیاپسیتاسی که تاکنون شناسایی شده اند ، به میزان زیادی در بیماریزایی،با یکدیگر متفاوتند .گاهی اوقات توام شدن عفونت با سایر عوامل بیماریزا ،خصوصا سالمونلا ،موجب افزایش قدرت بیماریزایی کلامیدیاپسیتاسی می شود.پرندگان جوان حساسیت بیشتری دارند.تراکم جمعیت یا سایر شرایط نامساعد  محیطی و استرس حمل و نقل،مسابقه و دستکاری کردن پرنده، موجب افزایش شدت بیماری می گردد.

پرندگان وحشی حامل و پرندگان زینتی  کلامیدیا را به جوجه هایشان منتقل می کنند  و تعدادی از جوجه ها که زنده می مانند  حامل بیمایر می باشند .نکته ظریف بین میزبان و عامل بیماریزا اینست  که استرس ها موجب می شوند که دفع کلامیدیا در ترشحات و مواد دفعی پرنده حامل ،متناوبا رخ داده و سایر پرندگان حساس را مبتلا نماید.

ممکن است بیماری کلامیدیوز هنگامی که تعداد زیادی پرنده ، از جمله  حاملهای منتشر کننده بیماری ، در یک جا جمع می شوند  بصورت همه گیری درآید .معمولا انتقال بیماری با استنشاق  ذرات خشک شده مدفوع آلوده انجام می گیرد و لی امکان دارد  کلامیدیا پسیتاسی از راه خوراکی نیز منتقل شود.

نشانه های بالینی:

بروز شکل خفیف کلامیدیوز پرندگان به نشانه های خفیفی منتج می گردد که ممکن است تشخیص داده نشود ، یا اینکه ممکن است در این شکل از بیماری  نشانه های خفیف تنفسی  یا اسهال جلب نظر نماید. در اشکال شدیدتر بیماری اسهال آبکی در اردک،غاز و کبوتر  مشاهده می شود .عدم تعدل در هنگام راه رفتن یا فلجی زودگذر نیز در اردک و غاز و کبوتر مشاهده شده است.

اغلب تورم ملتحمه چشم  بصورت یک یا دو طرفی  در کبوتر ، بیانگر احتمال بیماری کلامیدیوز می باشد .نشانه های دیگری شامل: کز کردن ، لاغری ، اسهال و صداهای تنفسی نیز وجود دارد..نشانه های اخیر  شمابه عوارضی است که  در پرندگان زینتی  مبتلا به پسیتاکوز  دیده شده است.

پیشگیری:

چون هیچگونه واکسن موثری علیه کلامیوز وجود ندارد،راه پیشگیری بیماری در طیور براساس پرهیز از قرار گرفتن در معرض آلودگی است.لوازم و وسایل باید قبل از مصرف تمیز و ضدعفونی شوند. همه ی پرندگان خانواده طوطی سانان  برای پیشگیری از پسیتاکوز احتمالی، باید با تترا سایکلین تحت درمان قرار گیرند.

با عضویت در خبرنامه کلاغ خبررسون اخبار مربوط

به حیوانات را از طریق ایمیل دریافت کنید.پایین صفحه

       خاطرات جالب از حیوانات را در بخش خاطرات کفترچاهی بخوانید

     خاطرات جالب کفترچاهی رادر بخش خاطرات بخوانید

                                                                                  هر بلبلی که زمزمه بر شاخسار کرد

خوشحالم که اومدی نظرت چیه؟

اومدی پسر جواب ندی میام اونجا حا! حالا دیگه تا دو هفته دیگه اینجام! سربزنی ممنون می شم

                                                                                         هر بلبلی که زمزمه بر شاخسار کرد

برای نگهداری از حیوانات ،شناخت آنها و مخصوصا شناخت بیولوژی و چگونگی فعالیت حیاتی آنها از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است.در این بخش به توضیح و معرفی اندامهای بدن حیوانات می پردازم :

بدن پرندگان بطورکلی از قسمتهای زیر تشکیل شده است:

1.       پوشش بدن: پوست و پرهای بدن پرندگان به منزله محافظی  در برابر عوارض و عوامل خارجی بشمار می رود.

·        پوست: پوست بدن در پرندگان نازک وظریف و پرها بر روی آن قرار گرفته است .پوست پرندگان عاری از فرگونه غده(عرقی یا چربی) می باشد و فقط در پوست ناحیه دم مقداری غده وجود دارد که به آن غدد چربی گویند و پرنده به کمک ترشحات آن پرهای خود را جلا  می دهد تا طراوت خود را حفظ کنند. از نظر ساختمان پوست  از دو لایه تشکیل شده است  که لایه خارجی اپیدرم (epidemics)  و لایه زیرین درم(dermis) نامیده می شود. در ناحیه منقار و پا،پوست ضخیم و شاخی شده است.منقار و پوست ساق پاها و پرها از اپیدرم ، لاله گوش ،ریش و تاج که کاملا نرم است از درم بوجود می آید و بوسیله لایه نازکی از اپیدرم پوشیده              می شود .

·       پرها:فرق اساسی پرندگان با سایر حیوانات وجود پر روی پوست می باشد . این پرها غشای محافظی را برای بدن و پوست بوجود می آورند  و بدن را از سرما و گرما و صدمه محفوظ نگه می دارند . از روی شفافی یا کدر بودن پرها به آسانی می توان به سلامت پرندگان پی برد . معمولا بین وزن بدن و تعداد پرها نسبت مستقیمی وجود دارد. همچنین از نظر اندازه، نسبتی بین اندازه پر و اندازه بدن دیده می شود.

انواع پر: ساختمان پرها در نقاط مختلف بدن پرندگان  از نظر شکل و حتی رنگ و اندازه متفاوت است .پرهای بال مخصوص پرواز و سایر پرها برای گرم نگه د اشتن و محافظت بدن است .معمولا سه نوع پر در بدن پرندگان قابل تشخیص است:

·              پرهای بزرگ یا شاهپرها:این پرها از خارج بدن پرنده را پوشانیده اند  و در زیر آنها معمولا پرهای دیگری قرار گرفته است . پرهای بال و دم جزو این دسته بشمار می روند .تعداد پرهای بزرگ کم و بسته به نژاد و جنس و گونه تفوت می کند.پرهای بزرگ دارای یک شاخه اصلی (quill) می باشد که در قسمت پایین توخالی و در قسمت بالا توپر است .قسمت توخالی آن کالاموس نام دارد و قسمت توپر آن راشیس نامیده می شود.قسمت توپر از دو طرف دارای شاخه های فرعی است  که به آنها ریش (barber)می گویند از هریک از این ریش ها شاخه های فرعی دیگری  به موازات هم  از دو طرف جدا شده  که به هر یک از آنها ریشک(barbules) گویند .شاخه های فرعی در قسمت انتهایی خود دارای انشعابات کوچکتری می باشند.

·              پرهای کوچک یا پوش پر: این پرها معمولا تمام بدن را فرا می گیردو اغلب پرهای بزرگ در بعضی قسمتها روی آنها را می پوشاند (مانند بالها) وظیفه این پرها حفظ و پوشش بدن است و تعداد آنها فوق العاده زیادتر  از پرهای بزرگ است.

·                     پرهای سوزنی شکل:این پرها در زیر پرهای  کوچکتر قرار گرفته  و داخل فولیکول کوچکی در لایه اپیدرم پوست بدن فرو رفته است .

طرز رویش پر:پرها از مجاری مخصوصی  در پوست بنام مجرای پر یا(perylae) تشکیل می شوند . این مجاری و حفره ها در تمام نواحی بدن وجود دارد .اولین آثار بوجود آمدن این مجاری در پنجمین روز  زندگی جنینی پدیدار می شود .هرپر در یک فولیکول که در پوست جنین قرار دارد شروع به تشکیل می کند  در داخل این فولیکول ها پرهای اصلی تشکیل می شود .پرهای اصلی از یک لکه در قاعده فولیکول منشاء می گیرند  و بمرور رشد آن زیاد  و از پوست خارج می شود ، بطودیکه پس از مدتی پرها قابل رویت می گردند و بتدریج بر رشد این پرها اضافه می گرددو قسمتهای مختلف پر فرم می گیرند  و تشکیل می شوند.تغذیه پرها بوسیله پولپ هایی در پوست انجام می شود که دارای مویرگهای خونی هستند .این مویرگ ها  در هنگامیکه پر هنوز میله ای است  زیادتر و طولانی تر می باشد و لی بمرور که قسمتهای دیگر پر تشکیل می شود کوتاهتر می گردند.در پرهاییکه کاملا به رشد انتهایی خود رسیده اند  تقریبا این پولپ ها از بین می روند.اولین آثار تشکیل رنگدانه های  ملا نو بلاست در جنین پس از 80 ساعت ظاهر می شود  این ملانوبلاست ها  در جرم پرها جای می گیرند وطی مرحله تشکیل شدن پرها به قسمتهای مختلف پر  مانند ساق اصلی ، ریش، ریشک و ریشک های فرعی می روند و سبب رنگین شدن پرها می گردند.علت تنوع رنگ پرها  وجود رنگدانه های مختلف  و همچنین طرز قرار گرفتن آنها می باشد . بطورکلی پرها در جنین بترتیب زیر تشکیل می شوند:

- در 6 روزگی  سوزن یا میله داخلی فولیکول تشکیل می شود.

- در 12 روزگی از پوست خارج می شود.

- در 18 روزگی ریش ها از محور اصلی بخوبی خارج می گردند.

2.     سیستم استخوانی پرندگان:اسکلت پرندگان  بسیار سبک تر و در عین حال قوی تر از حیوانات دیگر است به این خاطر استخوانهای پرندگان توخالی بوده ولی برای استحکام آن پیوندهای شبکه ای در داخل آن وجود دارد که در عین سبکی قدرت و استحکام فوق العاده ای به آن می دهد. ،استخوانهای ناحیه لگن برخلاف پستانداران  از وسط  بهم پیوسته نشده اند  و انعطاف پذیر  می باشد  و بدین ترتیب طبیعت اجازه می دهد تا تخم به آسانی  از میان آنها بگذرد.

3.       سیستم عضلانی:پرندگان دارای سیستم عضلانی پیچیده ای هستند  و معمولا رنگ عضله های آنان سفید می باشد .

4.     سیستم تنفسی: دستگاه تنفس پرندگان با دستگاه تنفس پستانداران تفوت عمده ای دارد  زیرا علاوه بر ششها کیسه های هوایی(air sacs) نیز ملحق به دستگاه تنفسی است .شش بین قفسه سینه قرار گرفته و به دنده ها چسبیده است .نای در طیور از دو قسمت  یکی در بالا  حنجره(larynx) که کار ایجاد صوت را بر عهده دارد و در  پایین سیرنکس(syrinx) تشکیل شده است. نای در انتها به دو نایچه تقسیم می شود  که هریک به یک ریه وارد می شود . طناب های صوتی  در پرندگان فوق العاده قوی است و در قسمت پایین حنجره تولید صوت می کند. در جلو ریه ها بوسیله یک پرده  و دیافراگم کاذب محدود می شود .کیسه های هوایی به هر یک از دو ریه متصل می باشد. این کیسه ها چهار جفت است  که از قسمت گردن تا کمر  در دو طرف ستون فقرات  قرار گرفته است  و یک کیسه هوایی دیگر  در محوطه سینه قرار دارد . این کیسه در ناحیه گردن ،بطن،سینه و بین ترقوه واقع شده است . وجود این کیسه های هوایی علاوه بر اینکه بعمل تنفس  کمک می کند  سبب سبک شدن بدن و در نتیجه تسهیل پرواز  و همچنین سبب حفظ تعادل بدن در هنگام پرواز می گردند. در هنگام تنفس هوا بداخل کیسه های هوایی می رود  و مقداری از گازها در این کیسه هاجذب  می شود  بدین ترتیب علاوه بر ششها این کیسه های هوایی نیز بکار تنفس کمک می کند در ضمن مسیر عبور هوا بصورتی می باشد که هم موقع دم و هم موقع بازدم پرنده هوای تازه جذب می کند ب خلاف دیگر حیوانات که فقط در موقع دم هوا جذب می نمایند.

5.     دستگاه عصبی پرندگان: دستگاه عصبی در پرندگان از مغز و نخاع شوکی(spinal cord) و عصب سمپاتیک sympathetic  تشکیل شده است.نخاع شوکی در طیور  مشابه پستانداران می باشد.

6.     دستگاه گردش خون پرندگان: سیستم خون و لنف بسیار مهم است  زیرا بوسیله سیستم خون غذا و اکسیژن  به سلولها حمل شده و بوسیله سیستم لنفاوی این مواد به تمام بدن می رسد.بافت لنفاوی تولید لنفوسیت می نماید  که یک نوع گلبول سفید بوده  و در مقاومت و مبارزه بدن علیه عوامل بیماریزا  نقش مهمی ایفا می کند.خون در حدود            10-8 % از وزن زنده بدن را تشکیل می دهد و از مایعی بنام پلاسما تشکیل شده که سلولهای خونی یا گلبولهای سفید  و گلبولهای قرمز  در آن شناور می باشند .عمل گلبولهای سفید در پرندگان دفاع از بدن در مقابل بیماری های عفونی می باشد  .تعداد گلبولهای  قرمز در پرندگان 2-4 میلیون در میلیمتر مکعب می باشد.قلب در طیور  در بین دو لت کبد واقع شده است  و پرده پریکارد بسیار ظریف می باشد .یک شریان ریوی از بطن راست بیرون آمده و به دو قسمت تقسیم می شود ؛ دوسیاهرگ ریوی هرکدام از یک ریه بیرون آمده و قبل از اینکه به دهلیز چپ برسد  بهم متصل شده و داخل قلب می شود.

7.     دستگاه گوارش در پرندگان: دستگاه گوارش در طیور عمل گرفتن غذا،عبور غذا از مجرای گوارش ، هضم و جذب و بالاخره دفع مواد زاید را انجام می دهد. دستگاه گوارش از قسمتهای اصلی  و اعضاء ضمیمه تشکیل شده است.

طیور بوسیله منقار غذا را می گیرند .منقار عضوی شاخی است و عمل لب را در دیگر جانواران  انجام می دهد . زبان دراز  و نوک دار می باشد و بوسیله عمل خود غذا را به عقب یا داخل گلو و مری می راند .دهان  بدون دندان است.مری از لوله لاستیک مانندی تشکیل شده است  که از دهان تا چینه دان امتداد دارد و از چینه دان نیز گذشته و به پیش معده می رود (چینه دان در حقیقت قسمتی از مری است) در داخل مری  غدد موکوسی وجود داشته که ترشح آنها سبب سهولت حرکت و رانده شدن غذا می گردد.

چینه دان : مری در انتهای خود وسیع شده و تولید کیسه ای بنام چینه دان می نماید.در چینه دان غذا جمع و تحت تاثیر حرارت و ترشحات آن قرار گرفته و نرم می شود .سپس بوسیله زائده کوتاهی به پیش معده وصل می شود.

پیش معده proventriculus  : در انتهای لوله مری قرار می گیرد .بافت آن از تعدادی غدد ترشحی  تشکیل شده از اینرو به آن معده غده ای  یا glandular stomac می گویند. در طی توقف غذا در  این قسمت  اب ترشحات اسیدی  معده و شیره آن آغشته شده و سپس غذا به معده اصلی رانده می شود.

سنگدان gizzard : از پیش معده بوسیله مجرای تنگ و کوتاهی جدا می شود .شکل آن بیضوی است  و داخل آن از دو قسمت عضلانی محکم تشکیل شده . عمل این عضو  در گوارش پرندگان ببسیار مهم است  زیرا همانطور که گفته شد طیور فاقد دندان یا عضو خرد کننده غذا می باشند.پس از آنکه غذا داخل چینه دان نرم شد  و در داخل پیش معده با شیره معده آغشته گردید. در داخل سنگدان  بوسیله حرکت شدید و انقباضات عضلات خرد می شود.معمولا داخل سنگدان  تعدادی سنگریزه وجود دارد  که پرنده بطور طبیعی  آنها را همراه غذا یا بطور جداگانه قبل از غذا می بلعد  از اینرو این سنگریزه ها همراه با انقباضات شدید سنگدان باعث خرد شدن  غذا و در نتیجه گوارش غذا به پرنده کمک می کنند .هنگامیکه غذا بخوبی در سنگدان خرد و بصورت یکنواخت و نیمه مایع درآمد بطرف دوازدهه و روده رانده می شود.

روده کوچک:روده باریک طیور برخلاف پستانداران دارای قسمتهای مشخص نمی باشدقسمت اول روده باریک را دوازدهه می ننامند  که ترشحات پانکراس و کبد در این قسمت بداخل روده می ریزد. هضم و جذب غذا  بطور  عمده در روده کوچک انجام می گیرد .غذا در روده بشکل امولسیون درمی آید. در داخل روده کوچک برجستگیهای  کوچکی بنام villiوجود دارد که وجود این برجستگیها باعث گسترش سطح جذب در روده کوچک می شود.کبد در پرندگان بسیار بزرگ  و دارای دو قطعه (lobe) می باشد که قطعه راست بزرگتر و کیسه صفرا به آن متصل است.کبد ترشحات خود را در انتهای دوازدهه به روده می ریزد .پانکراس نیز در تا خوردگی دوازدهه قرار دارد و رنگ آن قرمز قهوه ای می باشد. عمل پانکراس در طیور هنوز بدرستی معلوم نشده است.

در انتهای روده کوچک دو زائده بنام ceca  یا روده کور قرار  می گیرد و در خمیدگی روده کوچک و  راست رودده قرار دارد.

روده بزرگ یا راست روده: rectum طول راست روده بمراتب کمتر از روده کوچک می باشد . این قسمت در حقیقت  محل ریختن بقایای هضم نشده غذا است. غذای  هضم نشده بوسیله حرکات روده بزرگ بطرف کلواک رانده می شود.

کلواکcloaca:  در حقیقت  محلی است که از یکطرف بقایای هضم نشده غذا(مدفوع) و از طرف دیگر ادرار و از طرفی نیز محل اتصال مجرای تناسلی  و محل ریخته شدن اسپرم در آن می باشد. مواد دفعی پس از اینکه وارد کلوآک شد بطرف مخرج یا anus رانده شده و از آنجا دفع می وشد.

·       نکته مهمی که باید مورد توجه قرار گیرد اینست که چون طول دستگاه گوارش پرندگان کم می باشد لذا  زودتر گرسنه می شوند  و نیاز به غذا خوردن در آنها دارای دوره بسامد کوتاهتری می باشد .یکی از علت هایی هم که پرندگان صبح زور بیدار می شوند اینست که چون در طول شب غذایی دریافت نمی کنند در نتیجه چون گرسنه شده  صبح زودتر از دیگر حیوانات بیدار می شوند.

8.     دستگاه ادرای پرندگان: دستگاه ادرای پرندگان از دو کلیه و مجاری حالب تشکیل شده است . هر کلیه از سه قطعه که دارای اندازه  غیر مساوی هستند تشکیل شده است.کلیه ها در زیر شش ها چسبیده به مهره های کمر  و پشت قرار گرفته اند . ادرار در کلیه ها تولید و بوسیله مجاری ادرار در کلوآک ریخته می شود .؛ از اینرو در طیور ادرار و مدفوع همیشه با هم دفع می شوند.

9.       دستگاه تولید مثل پرندگان:دستگاه تولید مثل در پرندگان دارای اختلافات زیادی با دیگر جاندارای (پستانداران) است.

·       دستگاه تولید مثل  جنس نر:بیضه ها از دو عضد کوچک بیضوی شکل تشکیل شده اند  که در انتهای جلویی کلیه  و در دیواره پشتی بدن آویزان هستند .رنگ معمولی بیضه ها زرد است ولی در برخی اوقات ممکن است دارای رنگدانه باشد .بیضه چپ کمی بزرگتر از بیضه راست است . هر بیضه از تعداد زیادی لوله های سیلندری شکل تشکیل شده که به آنها  لوله های سمینوفر (منی ساز) گویند.سلولهای اپرماتوزوئید در این لوله ها ساخته می شود.اسپرماتوزوئیدها از یک سرکشیده و و گردن و دم تشکیل شده و در مایع منی شناورند. مایع منی  بوسیله لوله های منی بر (vasdeferens) به کلوآک برده می شوند.کلوآک از سه قسمت تشکیل می شود  که بوسیله پرده  افقی  از هم جدا می شوند .در قسمت وسطی برجستگی کوچکی وجود دارد  که بمنزله ی آلت تناسلی جنس نر می باشد  و کانال دفران در کنار آن باز می شود و در هنگام جفتگیری کلوآک جنس نر روی کلوآک ماده قرار می گیرد  و مایع انزال  بوسیله این برجستگی  بداخل اویدکت که مدخل آن در دیواره  کلوآک ماده قرار گرفته می ریزد.

·       دستگاه تولید مثل جنس ماده: دستگاه تولید مثل در پرندگان اختلاف زیادی با پستانداران دارد زیرا جنین در پستانداران داخل رحم و در پرندگان خارج از رحم رشد و نمو می کند.دستگاه تولید مثل جنس ماده فقط برای تهیه و تولید تخم و نطفه دار کردن آن بکر می رود و از نظر رشد  جنین وظیفه ای بعهده ندارد از اینرو تغییرات عمقی  در آن پیدا شده است.دستگاه تناسلی  پرنده ماده  از دو قسمت تشکیل گردیده است :

·              تخمدان ovary : تخمدان چپ بزرگ و فعال و تخمدان راست کوچک و غیر فعال می باشد . تخمدان چپ در داخل محوطه بطنی  و نزدیک کلیه ها قرار گرفته است و در پرنده بالغ شبیه خوشه انگور می باشد که  از زرده های متعدد  به اندازه های مختلف تشکیل شده است .

·              مجرای تخمدان oviduct  : مجرای تخمدان لوله بزرگ و پهن و تاخورده ای است که قسمت اعظم  محوطه بطنی مخصوصا قسمت چپ  را فرا گرفته است و تا نزدیکی کیسه هوایی پشتی ادامه دارد.سطح اویدوکت دارای عروق خونی زیادی می باشد  و از 5 قسمت تشکیل شده است:

قسمت اول به شکل قیف بوده و در زیر تخمدان چپ قرار گرفته  و به آن شیپور فانل و یا           infundibulum می گویند.

قسمت دوم که دراز تر است ماگنوم نامیده می شود.

قسمت سوم استی موس

قسمت چهارم رحم یازهدان utrus

قسمت پنجم مهبل یا vagina نامیده می شود که در داخل کلوآک قرار دارد.

طرز ساخته شدن تخم:

بیشتر پرندگان  و از جمله ماکیان فقط دارای یک تخمدان فعال هستند  که در طرف چپ قرار گرفته و تخمدان راست فعالیتی ندارد و تقریبا از بین رفته است.تخمدان پرنده بالغ شبیه به یک خوشه انگور است که در آن تعدادی زرده در مراحل مختلف رشد وجود دارد که به آنها اووسیت گویند .در هنگام بلوغ و هنگام تخمگذاری تعداد کمی از این اووسیت ها شروع به افزایش اندازه و حجم خود می کنند این اووسیت ها دارای یک غشاء بنام غشاء زردهvitelline membrane می باشند که زرده بین آنها قرار گرفته است.زرده و غشا وتیلین  خود بوسیله یک وزیکول از بافت رابط پوشیده می شود که در این حالت به آن فولیکول می گویند. دور هر فولیکول را یک شبکه مویرگی احاطه نموده است که بوسیله آن مواد غذایی به فولیکول می رسد.

تخم افشانیovulation یا رها شدن زرده: همانطور که گفته شد هنگامیکهزرده شروع به رشد نمود و رشد آن بحد کافی رسید فولیکول در جاییکه رگهای خونی وجود ندارد stigma  ترک بر می دارد  و زرده بداخل  شیپور یا مجرای فانل می افتد .

مجرای تخمoviduct: پس از اینکه زرده رسیده از تخمدان رها  و بداخل شیپور افتاد  در مجرای تخم بقیه قسمتهای  تخم ساخته می شود.

نطفه دار شدن تخم(لقاح) fertilization: در هنگام جفتگیری سلولهای اسپرماتوزوئید  بداخل کلوآک ریخته می شود و این سلوله بطرف  نواحی بالایی مجرای تخم حرکت می کنند.حرکت اسپرماتوزوئیدها بسیار سریع می باشد .برخورد اوول و اسپرماتوزوئید یا لقاح فقط در ناحیه فانل  صورت می گیرد. معمولا زرده پس از رها شدن  در این ناحیه  برای مدت چند دقیقه  توقف می کند  و در صورتیکه اسپرماتوزوئید در این ناحیه وجود داشته باشد لقاح انجام می گیرد  و سلول تخم یا  zygote  تشکیل می شود.زیگوت به محض تشکیل شدن  برای تقسیم  و تغییرات آماده می شود  این عمل تا حدود 24 ساعت  بعد که تخم در اویدوکت قرار دارد  ادامه پیدا می کند  و از نظر اندازه و حجم افزایش پیدا می کند و تولید لکه رویان یا spot germ   را در کنار و بالای زرده می کند.

زرده پس از لقاح وارد ناحیه ماگنوم می شود در این ناحیه توسط غدد ترشحی موجود قسمتهای سفیده غلیظ و غشاءشالاؤ تشکیل می شود .

در مرحله بعدی زرده که دور آنرا سفیده غلیظ  فرا گرفته است براثر حرکت دودی  به ناحیه استی موس می رسد  در این ناحیه سفیده رقیق  و دو غشاء پوسته تشکیل می شود  و تخم  فرم و قالب می گیرد .

در ناحیه رحم یا uterus  تخم بیشترین زمان توقف را دارد در این ناحیه  سفیده و پوسته ها تکمیل شده .دوغشاء ای که دور تخم را فرا گرفته اند  از هم جدا می شوند و در ناحیه پهن تخم محوطه ای بنام اطاقک هوایی air sac می سازند.در طی مدتی که تخم در ناحیه  رحم  توقف می کند  بوسیله غدد مترشحه آن پوسته اصلی تخم (shell) ساخته می شود.قسمت اعظم این ترشحات  از کربنات دو کلسیم  است که بوسیله جریان خون به رحم حمل می شود . در ناحیه  رحم پس از اینکه پوسته آهکی  کاملا فرم گرفت  در مرحله آخر یک ماده مرطوب و قابل رویت بنام bloom ترشح شده  و روی خلل و فرج تخم را فرا می گیرد . این ماده سبب لیز شدن و سهولت در خارج شدن تخم می گردد  این مادهد پس از خروج تخم در مجاورت هوا خشک می شود و تا حد زیادی نیز جلوی ورود میکروبها را به داخل تخم می گیرد.

نکته: قبل از اینکه تخم در  رحم به مرحله سخت شدن برسد  بوسیله لمس کردن  شکم در سمت چپ  می توان وجود آنرا در صبح زود  حس نمود .از این عمل می توان برای تشخیص  مرغ تخمی از غیر تخمی استفاده نمود.

در ناحیه مهبل تخم برای مدت کوتاهی توقف کرده .وقتیکه تخم به این ناحیه رسید پرنده براثر رفلکس احساس دفع می کند .از ناحیه واژه بر اثر انقباض و انبساط  عضلات  و حرکات دودی به تخم فشار می آید و آنرا بطرف کلوآک می راند .کلوآک در نتیجه فشار ، باز و با حرکات مخصوص تخم از بدن خارج می شود  و به اصطلاح تخم گذاری انجام می گردد.

لطفا دقت كنيد!

اينجا يك باغ وحش شفاهي است؛ چهارراه مولوي، كوچه پشت مسجد. اينجا مي توانيد حيوانات را حتي قبل از آنكه از تخم يا شكم مادر بيرون بيايند، خريداري كنيد. حالا سوال اساسي اين است كه محصولات فروشي اين بازار بوگندو !!!به چه كاري مي آيد؟
بوي فضله پرندگان و قاروره حيوانات، نقش يك تابلوي تبليغاتي را براي بازار حيوان فروشان ايفا مي كند. آلودگي بويي داد مي زند كه اينجا حيوان خريد و فروش مي كنند. پيچيدگي اين بازار از ساير بازارها مثل پوشاك، مواد خوراكي، زيورآلات و ... بيشتر است. اگر خريدار به يك سري نكته هاي ظريف و مهم دقت نكند، جنس قلابي گيرش مي آيد.
از داستانسرايي فيلم طوقي ، ساخته علي حاتمي كه در آن به خاطر يك كفتر خون چندين نفر ريخته مي شود، تا زندگي واقعي در اين گوشه تهران فاصله زيادي نيست. اينجا محل رفت و آمد ديوانه ها و عاشقان سينه چاك جانوران است و همين طور افرادي كه گاهي براي فرار از تنهايي ديوانه كننده زندگي شان به دلالان حيوانات خانگي و وحشي پناه مي آورند.
گفتيم بازار شفاهي، به اين دليل كه اينجا هر حيواني كه نامش را شنيده يا تصويرش را در راز بقا ديده ايد، قابل خريداري است، هرچند كه نمي توانيد در اين مكان اثري از شير جنگل يا مار افعي ببينيد. خريداران معمولا به خانه ها و انبارهايي قديمي واقع در كوچه پس كوچه هاي اطراف هدايت مي شوند. فقط چانه زني است كه در اين خيابان انجام و قطعي مي شود.
شير فروش !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
يكي از دلال ها از طريق فن آوري موبايل، يك شير واقعي را معامله مي كند. او قيمت شير را لو نمي دهد، اما قسم مي خورد كه آن را از باغ وحش خريداري كرده است. البته مطمئنا هيچ كس جرات ندارد در منزل شخصي اش شير نگهداري كند. سلطان سابق جنگل مصارف ديگري دارد و قرار نيست كسي در حياط خانه جلوي او استخوان بيندازد و جناب شير براي صاحبش دم تكان دهد و او را ليس بزند.
دلال مي گويد: ژن اين شيرهاي پير طوري است كه نر و ماده آن با هم همخون هستند و بچه شان نمي شود. حتي مجوز تاكسيدرمي شدن شيرها از سوي باغ وحش صادر شده است.
پوست ببر منقرض شده !!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!!
چيزي حدود نيم قرن از انقراض نسل ببر ايراني مي گذرد. پس تخت پوستي كه نام ببر ايراني بر خود دارد و دست به دست مي گردد، از كجا آمده است؟ مثل آن مي ماند كه يك نفر ادعا كند عاج ماموت در انبار دارد و مي خواهد به قيمت مناسبي به فروش برساند.
اما پوست ببر ايراني چيزي نيست كه به راحتي بتوان آن را جعل كرد. اين تخت پوست حتي مورد تاييد تاجبخش، مسوول بخش تاكسيدرمي موزه حيات وحش دارآباد نيز قرار گرفته است. دلال مي پرسد: مگر همان ببري را نمي گوييد كه 50 سال قبل نسل آن منقرض شد؟   و وقتي پاسخ مثبت دريافت مي كند، ادامه مي دهد: چند وقت پيش يك تخت آن را به قيمت 600 هزار تومان فروختم، اما قيمت پوست ببر خيلي بيشتر از اين حرف هاست.
در تعقيب سينه طلا
حالا كه صحبت از نقض و انقراض شده، بد نيست به عقاب سينه طلا هم اشاره كنيم. چندي پيش يك شهروند تهراني وقتي با دو چشم خودش اين حيوان را در بازار مولوي ديد، بلافاصله با مسوولان سازمان محيط زيست تماس گرفت و درخواست كرد براي دستگيري اين عقاب كمياب يك مامور را در اختيار بگذارند. مامور به موقع نرسيدو عقاب نادر به پول تبديل شد.
حيوانات ديگري هم هستند كه از سوي محيط زيست در خطر انقراض تشخيص داده شده اند؛ پرندگاني مثل عقاب، كبك، قوش، قرقاول، جغد، هوبره، شاه بوف و جانوراني نظير گرگ، روباه، سنجاب و ...
با اين حال هنگام سفارش خريد اين كالاهاي قاچاقي مطمئن باشيد كه در اين بازار دست رد به سينه شما زده نخواهد شد.
عراقي ها و افغان هاي لوكس 
برخلاف كارگران افغان كه معمولا به ثمن بخس به استخدام درمي آيند، برخي حيوانات اهل اين كشور همسايه اتيكت هاي گرانقيمتي را بر خود حمل مي كنند. كفتر نژاد افغاني كه طول آن 40 سانتيمتر - چيزي حدود 2 برابر كفترهاي معمولي - است و كفتر باغ وحشي بغدادي جزو كالاهاي لوكس بازار به حساب مي آيند. افسانه هايي نيز در اين زمينه وجود دارد، از جمله اينكه سال گذشته 70 تا كفتر بغدادي را در مشهد رها كردند و يك ماه بعد 65 تاي آن در بغداد پيدا شدند.
اين كفترهاي جلد بيشتر از آنكه از ارزش عاطفي يا شغلي نزد خريداران برخوردار باشند، جنبه شرط بندي دارند. مثلا شرط هاي كلان مي بندند كه كفترشان قادر است فاصله بين شهر مبدا و مقصد را در فاصله چند روز معين طي كند. كفتر پياده يا با هر وسيله نقليه اي بايد در مهلت مورد توافق، خود را به مقصد برساند. فكر مي كنيد 200 هزار تومان براي اين وسيله شرط بندي، مبلغ گراني باشد؟
دانه ها و قفس ها
به فروشگاه هاي پرنده فروشي، سله - يا چيزي توي همين مايه ها - مي گويند و گنجه فقط به كفترفروشي ها اطلاق مي شود. داخل مغازه كه پا مي گذاري، به جاي انواع پرندگان، اين خوراكي هاي آنهاست كه توي چشم مي زند. ارزن، تخم كتان، شاهدانه، گندم، هفت تخمه قناري، گاودانه، قره ماش و ... جاي چشمگيرتري را در ويترين ها دارد.
اما اينها بيشتر در حكم نوعي پوشش است براي تجارت انواع و اقسام جانوران. هر جنبنده اي را كه بخواهيد در پوشش اين كبوترها مي توانيد خريداري كنيد. براي شناخت قفس ها نيز كافي است شكل و شمايل آنها را به خاطر بسپاريد، قفس هاي گنبدي شكل مخصوص سهره است و براي نگهداري قناري بايد قفس چهارگوش سفارش بدهيد. قفس كلبه اي براي مرغ عشق و قفس هاي بلند، مخصوص طوطي ساخته مي شود.
خروس هاي جنگي 
هنوز هم در كوچه پشتي عده اي پيدا مي شوند كه مرغ ها و خروس ها را به جان هم بيندازند. خروس افغاني، 30 هزار تومان و خروس لاري دورگه 20 تا 30 هزار تومان قيمت دارد. البته اين قيمت بهترين نوع است. مشخصات خروس افغاني هم به اين شرح است؛ كاكل هايي شبيه به پاك كن، چشم هاي سياه ريز، گردن بلند و پاهايي بدون ميخچه.
ساعت كار بازار
بازار داغ راسته حيوان فروش ها پنج شنبه و جمعه ها از صبح تا ساعت 3 و 4 بعدازظهر است. خرگوش آنقوره يكي از پرمشتري ترين اجناس بازار است. از اين خرگوش  استفاده هاي زيادي مي كنند، شايد بيشتر از محصولات گاو!
از ناخن خرگوش در توليدات لوازم آرايش استفاده مي شود. خون آن به كارخانه هاي سرم سازي مي رود و از روده اش نخ بخيه توليد مي شود. جلوي مشتري آلبوم مي گذارند و او خرگوش موردنظر را انتخاب مي كند؛ يك انتخاب كاملا سنتي!
بازار مخفي 
بازارسياه راسته حيوان فروشان همان بازار مخفي است. با نيسان وانت جنس مي آورند، در حالي كه روي بار وانت را با چادر پوشانده  اند. جنس داخل چادر همان كالاي قاچاقي است؛ حيواناتي مثل گوزن، شير يا گرگ هاي نوجوان را مي توان زير اين پوشش برزنتي مشاهده كرد.
سگ خري 
بچه مايه دارهايي كه در كوچه پشت مسجد رفت و آمد مي كنند، بيشتر مشتري سگ هستند. شيانلو، دوبرمن، پاكوتاه، سگ پل پشمالو، سگ هاي جيبي ملقب به جاسوئيچي با شناسنامه و دفترچه بهداشتي روي دست اين طرف و آن طرف مي شوند،با قيمت هاي 200 تا 700 هزار تومان.
كفترهاي طعمه و بقيه ماجرا
كفترچاهي قيمت چنداني ندارد، اما خيلي به درد مي خورد. اين زبان بسته به عنوان طعمه استفاده مي شود تا گربه ها و قوش هاي مزاحم با خوردن اين كفترهاي چاهي سمي، شرشان كم شود.
ماربازها هم مي توانند مار آبي را با قيمت 300 هزار تومان يا كمتر بخرند. قيمت مار افعي كه نيش آن را كشيده اند از 15 هزار تومان فراتر نمي رود. اين بازار داغ در حالي است كه ايراني ها از نظر فرهنگي به جز حيواناتي مثل الاغ، اسب، مرغ و خروس و گاو و گوسفند با ساير حيواناتي كه نگهداري آنها اين روزها مد شده است، ميانه اي ندارند. حالا جاي خوشوقتي است كه تب نگهداري انواع مارمولك و سمندر و آفتاب پرست به ايران راه پيدا نكرده است.

قابل توجه کلیه دوستداران حیوانات:

تعداد معدودی دعوتنامه gmail موجود است در صورت تمايل براي دريافت درخواست بدهيد.حداكثر تا 24 فروردين

سرزمین ایران علیرغم قرار گرفتن  در کمربند خشکی جهان از تنوع زیستی مطلوبی برخوردار می باشد .تنوع گونه های کم نظیری  در زیستگاههای این کشور یافت می شود که در مقایسه با سایر سرزمینهای جهان قابل توجه است.تعداد گونه های پستانداران وحشی ایران با بیش از 160 گونه ، ماهیان با 269 گونه و بالاخره دوزیستان  با 11 گونه  که تقریبا  نیمی از آنها بومی کشور ما تشخیص داده شده است جلوه ویژه ای را بر تنوع کشور ما ارائه داده است.توسعه شهرها ، تغییر کاربری اراضی ، بهره وری بی رویه  از منابع بدون ارزیابی اولیه ،و بهره برداری بی رویه از مراتع و جنگلها  از جمله فعالیتهای مخربی هستند  که روزبروز  عرصه را بر زیستگاههای طبیعی و حیات وحش تنگ تر کرده و تنوع زیستی را به مخاطره می اندازد. در این شرایط برای حفظ و حراست  از تنوع زیستی و جمعیتهای حیات وحش  چاره ای جز انتخاب مناطق مناسب برای که در برگیرنده تمامی ویژگی های  اکولوژیکی ناحیه باشند نمی باشد.

سبزوار عليرغم دارا بودن اقليم نيمه بياباني و بياباني زيستگاه گونه هاي بسياري از حيات وحش ايران  مي باشد. يكي از زيستگاههاي حيات وحش در شهرستان سبزوار پناهگاه حيات وحش شير احمد                  مي باشد. پناهگاه حیات وحش شیر احمد که با حدود 25 هزار هکتار  وسعت در شهرستان سبزوار  و به فاصله 15 کیلومتر از آن قرار گرفته است  بر همین اساس انتخاب و تحت حفاظت قرار گرفته است.

این منطقه که بیش از  10 سال  از شروع حفاظت آن می گذرد در سال 75 بعنوان منطقه شکار ممنوع اعلام گردید . بیش از یک دهه حفاظت  سبب  ارتقاء ارزشها  و غنای منطقه گردید و بهمین دلیل در اردیبهشت 81 براساس ارزیابی های بعمل آمده شایسته احراز عنوان پناهگاه حیات وحش تشخیص داده شد و براساس مصوبه شورایعالی  محیط زیست  به پناهگاه حیات وحش شیراحمد تغییر نام داد و در حال حاضر با همین عنوان تحت کنترل و مدیریت می باشد.

منطقه شیر احمد از گذشته های دور بعنوان یکی از زیستگاههای خوب آهو در منطقه سبزوار مطرح بوده است .در این منطقه براساس آخرین سرشماری (سال84)  حدود 2300 راس  از این حیوان زیبا و حساس دیده می شود . در سالهای نه چندان دور  آهوها  در گله هایی با بیشاز 100 راس جمعیت و به تعداد زیاد  قابل مشاهده بودند. که در کنار سایر وحوش منطقه به دور از دغدغه و استرس های  کنونی  زندگی آرامی را سپری می کردند. سوابق حکایت از آن دارد که در این منطقه  شهد حضور گونهایی چون یوزپلنگ  نیز بوده است  که امروزه فقط اسمی از آن در این دیار باقی مانده است.

در حقیقت کاهش و انهدام  جمعیت ها  از آن زمان آغاز شد که انسان همراه با طبیعت  در مقابل طبیعت قرار گرفت و بدون اندیشه و تفکر فقط در جهت ارضاء خواسته هایش به بهره برداری  مفرط از طبیعت روی آورد.تغییر شکل ابزار شکار  از تیروکمان  به تفنگهای پیشرفته  و به میدان آمدن وسایل نقلیه تند رو  متاسفانه بجای اینکه او را متواضع تر کند چون همراه با تقویت بنیانهای ارزشی و دینی نبود  او را جری تر نمود  و این ابزار را در جهت انهدام  این گونها بکار گرفت  تا آنجا که از این گله های چندصدتایی امروز دیگر تعداد معدودی  آنهم  در پناهگاهها و مناطق حفاظت شده  باقی نمانده و اگر نبود همت و دورنگری و احساس مسئولیت افراد آگاه  که با همت و تلاش خود اینگوونه مناطق را پایه ریزی نمودند شاید امروز دیگر نشانی از همین تعداد اندک هم در این مناطق نبود . حفاظت چندین ساله این منطقه  که عملا قبل از دهه 70 شروع شد ه است، بستر نهایی را جهت رشد گیاهان و افزایش  جمعیت وحوش فراهم نموده است و در کنار آن ارزشهای زیست محیطی منطقه نیز فزونی گرفته است.

موقعیت جغرافیایی منطقه:

منطقه شیر احمد در جنوب شرقی  شهر سبزوار و به فاصله 5 کیلومتری از آن واقع شدده است .وضعیت توپوگرافی منطقه بصورت دشتی ، کویری و تپه ماهور بوده  و دارای حداقل ارتفاع 915 متر و حداکثر ارتفاع1380 متر می باشد.

شرایط آب و   هوایی منطقه:

این منطقه از اقلیم خشک کویری  با نوسان نسبتا زیاد درجه حرارت  روز و شب که از خصوصیات  مناطق کویری می باشد برخوردار است. میانگین درجه حرارت سالیانه معادل 14 درجه سانتی گراد است و متوسط حرارت ماهیانه  در سردترین فصل سال  یعنی  دی ماه حدود 4/2 و گرمترین ماه سال یعنی تیر ماه حدود 1/29 درجه سانتی گراد است.

میزان بارندگی  سالیانه حدود 175 میلی متر   می باشد. توزیع بارندگی نامتعادل  و حداکثر  طی فصل  زمستان با 48 درصد بارش ها اتفاق می افتد .بهار با 34 و پاییز با 17 و تابستان با 10 درصد در مرتبه های بعدی قرار دارند.

منابع آب منطقه:

منطقه شیر احمد سبزوار به دلیل ساختار زمین شناسی و شرایط اقلیمی حاکم بر آن از چشمه های پرآبی که در تمامی طول سال جریان داشته باشد برخوردار نیست و رودخانه کال شور که حدود 25 کیلومتر از مرز شمالی منطقه را در بر می گیرد تنها منبع آب دایمی منطقه می باشد.این رودخانه که در سالهای پرآبی از دبی نسبتا خوبی برخوردار است علاوه بر اینکه مورد استفاده وحوش منطفه قرارر می گیرد  همه ساله پذیرای صدها پرنده آبزی مهاجر می باشد.چشمه آوش مهمترین چشمه منطقه است که دبی پایه آن بیش از 3 لیتر  در ثانیه می باشد مهمترین چشمه منطقه است که علاوه بر مردم مورد استفاده وحوش منطقه نیز قرار می گیرد.از دیگر منابع تامین آب وحوش منطقه یک دستگاه تلمبه بادی است که بر روی یکی حلقه چاه که تقریبا در محدوده مرکزی منطقه حفر گردیده است قرار گرفته است.

منطقه اگرچه از منابع آبی فراوان برخوردار نیست ولی با توجه به عبور کال شور از مرز منطقه و تعدادی چاه عمیق و قنات در حواشی آن آب  بعنوان یک هامل محدود کننده جمعیت در منطقه مطرح نمی باشد

تنوع جانوری شیراحمد:

پستانداران، پرندگان و خرندگان  مهره دارانی هستند  که در این منطقه مورد شناسایی قرار گرفته اند و شامل موارد ذیل می گردند:

 خزندگان منطقه:

راسته سوسمارها:order sauria

خزندگان منطقه:

راسته مارها:order serpentes

پرندگان منطقه

 در میان مهره داران پرندگان به دلیل دارا بودن قدرت پرواز  و تحرک و جابجایی در سطح وسیع ، بزرگترین زیستگاه یعنی آسمان را تصاحب کرده اند و از تنوع بیشتری نسبت به سایر مهره داران برخوردار بوده و از معیارهای مهم اکولوژیکی محسوب می شوند. منطقه شیر احمد بعلت عبور جریان کال شور از شمال آن زیستگاه مناسبی برای انواع پرندگان بومی و مهاجر می باشد بطوریکه از  502 گونه  که در ایم منطقه مشاهده می شوند که حدود 6/46% مهاجر و 6/14% مهاجر عبوری و مابقی بومی هستند. از پرندگان خانواده مرغابیها ، سرسبز،خوتکا،آنقوت و از خانواده حواصیل ها ، بوتیمار،اگرت بزرگ و حواصیل خاکستری همه ساله در قسمت کال شور برای زمستان گذرانی مهاجرت می کنند.

خانواده حواصیل و مرغابی

Family ardelae-anatidae

خانواده باز ، عقاب ، لاشخور، شاهین

Family Accipitridae/Tbidae/Alconidae

خانواده جغد Strigdae

از پرندگان خانواده قرقاول(ماکیان سانان) سه گونه کبک و تیهو و بلدرچین و از خانواده هوبره یک گونه هوبره و از خانواده گلاریول یک گونه دودوک و از کوکرها دو گونه و از کبوترها سه گونه در این منطقه زندگی                 می کنند.

خانواده قرقاول،هوبره،گلاریول،کوکر، کبوتر

Family Phaslanidae/Otididae/Glareolidae

از خانواده شبگردها که پرندگانی هستند با نوک کوچک و دهانی بزرگ که در هنگام پرواز برای صید حشرات کاملا باز  می باشد یک گونه شبگرد معمولی از بادخورک معمولی و یک گونه سبز قبا و دو گونه  زنبورخور و یک گونه ماهی خورک بصورت مهاجر  در این منطقه مشاهده می شوند.

خانواده شبگرد- بادخورک-زنبور خور-سبزقبا

Family capimulciae/apodidae/meropidae/coraciidae/upupidae

از خانواده پرستوها که پرندگانی با مشخصه دهان گشاد و نوک کوتاه و دم دوشاخه و پرواز سریع هستند یک گونه و از چکاوک ها که پرندگانی خوش آواز هستند یک گونه و از دم جنبانک ها که دارای پرواز موجی و از پرندگان فعال هستند یک گونه در این منطقه مشاهده می شوند.

خانواده پرستو/چكاوك/دم جنبانك

Family Hirundindindae/Alaudidae/Motacilid

از پرندگان خانواده سنگ چشم كه پرندگاني شكارچي و جسور  مي باشند و به مرغ قصاب شهرت دارند يك گونه و خانواده سار يك گونه و 3 گونه از كلاغ ها در اين منطقه زندگي مي كنند.

خانواده سنگ چشم/سار/كلاغ/صعوه

Family Landiidae/Sturnidae/Corvidae/Prunellidae

از خانواده سسك ها كه پرندگاني كوچك با منقار باريك و بالهاي  گرد و كوتاه و خوش آواز هستند 4  گونه و از مگس گيرها يك گونه مشاهده مي شوند.

از خانواده توكا كه پرندگاني  خوش آواز و جذابي مانند بلبل در اين خانواده جاي دارند سه گونه و از گنجشك ها كه زندگي اجتماعي دارند و داراي پرواز قوي  به دو صورت مستقيم و موجي شكل هستند 4گونه مشاهده مي شوند:

خانواده توكا/گنجشك

Family Urdidae/Ploceidae

از خانواده زردپره ها كه پرندگاني هستند با پرهايي به رنگ قهوه اي، خاكستري  و يا زيتوني با تركيبي از سياه و سفيد و زرد و دم دراز، دو گونه بصورت بومي و مهاجر  و از سهره ها نيز دو گونه در اين منطقه مشاهده مي شوند:

خانواده سهره/زرد پره

Family Strildidae/Emberizidae

پستانداران منطقه

پستانداران  تكامل يافته ترين گونه حيوانات  مي باشند كه بعلت خونگرم بودنشان با محيط  تطابق و سازش  يافته اند.

راسته جوندگان

در منطقه شير احمد سبزوار حدود 10 گونه از جوندگان شناسايي شده اند كه بشرح ذيل مي باشند:

 راسته جوندگان Rodentia

راسته خرگوشها:    Leporidae

از اين خانواده  تنها يك گونه با نام علمي Lepus Capensis    به رنگ خاكستري و شكم سفيد ديده                   مي شود.

راسته حشره خواران:  Insectivorea

 از اين راسته نيز تنها يك گونه با نام علمي Paraechinus Hypomelas   به رنگ خاكستري نيره كه معروف به خارپشت ايراني  مي باشد در اين منطقه وجود دارد.

راسته گوشتخواران:   carnivore

از اين راسته در پناهگاه شير احمد سبزوار  خانواده هاي زير ديده مي شود:

خانواده سگ سانان:

پوزه دراز و باريك ، گوش هاي سيخي و مثلثي شكل، دم پرمو و دست و پاي بلند  از مشخصه هاي اين خانواده مي باشد . بينايي و شنوايي در آنها خيلي حساس و حس بويايي بسيار قوي است.

سگ سانان همچون ساير گوشتخواران در فرايند زيستي اكوسيستم ها نقش تعادلي بسيار حساسي دارند .آنها با تعقيب و صيد  حيوانات بيمار و ضعيف سلامتي بقيه جمعيت را تضمين و با از بين بردن حيوانات مضر مانند جوندگان و خوردن لاشه حيوانات كمك بزرگي به انسان مي كنند. بعضي از سگ سانان مانند گرگ با حمله به دامهاي اهلي  خساراتي به انسان وارد مي كنند كه در مقايسه با منافع آنان بسيار ناچيز است. البته توجه به اين نكته ضروري است كه حيوانات وحشي و من جمله گرگ فطرتا از انسان گريزان بوده و از نزديك شدن به منطقه زندگي انسانها شديدا اجتناب مي كند  مگر در شرايط خاص مثل زمان بچه داشتن  و بحران هاي غذايي كه حيوان ناچارا جهت تغذيه خود و بچه هايش ريسك نموده  و به دامهاي اهلي نزديك مي شود . مطالعات نشان مي دهد  كه اين وضعيت بيشتر در مناطقي ديده مي شود  كه زيستگاه حيوان بخاطر تجاوز انسان از بين رفته و حيوان با كاهش شديد طعمه مواجه مي باشد. گونهاي زير اين خانواده در اني منطقه مشاهده مي شوند:

خانواده گربه سانان: Felidae

افراد اين خانواده سري كوچك ، پوزه كوتاه،گوشهاي نسبتا كوچك،چشمهايي درشت و دست و پايي كوتاه دارند.اكثر گربه سانان شبگرد مي باشند و حس بويايي در اين گروه برعكس سگ سانان متوسط              مي باشد  و درعوض ط داراي چشماني بسيار قوي و گوشهاي حساس به صدا هستند.

 از اين خانواده در منطقه شيراحمد سبزوار دو گونه زير وجود دارد:

خانواده كفتار :  Hyaenidae

افراد اين خانواده كه شباهت زيادي با سگ سانان دارند عموما لاشخور بوده  و بدين وسيله نقش مهمي را در پاكسازي طبيعت و جلوگيري از انتشار بيماريها و آلودگيها بر عهده دارند.

سربزرگ ،آرواره هاي قوي ، گوشهاي نسبتا بزرگ و نوك دار، دم متوسط و پر مو از  مشخصات اين گونه مي باشد.شانه ها بلندتر از قسمت عقب بدن است و حالتي قوز مانند به حيوان مي دهد.رنگ بدن خاكستري روشن تا خاكستري مايل به زرد همراه نوارهايي به رنگ قهوه اي تيره تا سياه  بر روي آن ديده مي شود

راسته زوج سمان : Artiodactyla

دست و پا در اين گروه از حيوانات كه عموما داراي جثه متوسط  تا بزرگ  مي باشند  اين راسته در ايران داراي دو زير راسته خوك شكلان و نشخواركنندگان مي باشد و كلا داراي  3 خانواده و 8 گونه است. گونه هاي موجود در پناهگاه حيات وحش شيراحمد سبزوار به شرح جدول زير مي باشد:

از جمله اقداماتي كه در پناهگاه حيات وحش شيراحمد سبزوار به منظور حمايت از گونه هاي جانوري ايران صورت گرفته است نگهداري و تكثير جبير مي باشد.كه توسط سازمان حفاظت محيط زيست صورت گرفته است.

طرح تكثير گونه جبير در پناهگاه حيات وحش شيراحمد سبزوار

طرح تكثير جمعيت در منطقه شيراحمد  در تاريخ 20 تير ماه سال 75 با زنده گيري تعداد 5 راس جبير (دو نر و 3 ماده) از منطقه ناي بندان طبس توسط مامورين حفاظت محيط زيست خراسان  شروع شده و جبيرها در محدوده 30 هكتاري محصور شده شير احمد رهاسازي شدند.

جبير

جيبر با نام انگليسي Gebeer Gazelle    شباهت زيادي به آهو دار  ولي داراي تفاوت هاي ظاهري در جثه، رنگ و شاخ مي باشد  كه تشخيص اين دو را از يكدگر ممكن مي شازد. جبير داراي موهاي  كوتاه ، به رنگ زرد تيره ي متمايل  به قرمز مي باشد  كه رنگ آن در قسمتهاي شكمي  و كفل ها سفيدرنگ است در صورتي كه رنگ آهو روشن تر از جبير  و به رنگ  زرد شني مي باشد وزن جيبر در حدود 25 كيلو گرم مي باشد. در جبير ، حنس نر و ماده هردو داراي شاخ مي باشند  در صورتي كه در آهو فقط جنس نر داراي شاخ مي باشد، همچنين شاخ  هاي جبير  برخلاف آهو قوس زيادي به خارج نداشته  و موازي با يكديگر هستند  و انتهاي آنها به سمت جلو متمايل و خميده مي باشد . ضمنا طول شاخ نيز در جبير نر  بطور متوسط  10 سانتي متر كوچكتر از آهو است. زيستگاه جبير در ايران  شامل مناطق بياباني و استپي مي باشد  كه معمولا تپه ماهورهاي كوتاه و بوته زارهاي  بلند را به دشتهاي صاف ترجيح مي دهد .پراكندگي آن در ايران  در نيمه جنوبي كشور  و حاشيه كويرهاي ايران  را شامل مي شود .

فصل جفتگيري جبير  در زيستگاههاي طبيعي ايران  تا حدودي  با يكديگر متفاوت مي باشد . بطوريكه در مناطق گرمسير  در اوايل پاييز و در مناطق سردسير در اواخر پاييز جفتگيري صورت مي گيرد. در منطقهشير احمد جفتگري جبيرها از دهم آبانماه شروع مي شود  و معمولا در حدود يكماه  بطول مي انجامد . با توجه به اينكه دوره بارداري جبير حدود 170 روز مي باشد در صورت موفقيت آميز بودن جفتگيري در اوايل شروع فصل جفتگيري ، زايمان از  نيمه دوم فروردين  به بعد اتفاق مي افتد.

سن بلوغ در جبيرهاي ماده در زيستگاه طبيعي  18 ماهگي و جنس نر 5/2 سالگي مي باشد .

در اغلب اعضاي خانواده گاوسانان  در فصل جفتگيري درگيري و نزاع هاي سختي بين نرها  براي تصاحب و جفت گيري با ماده ها اتفاق مي افتد  كه گاهي ممكن است به زخمي شدن و يا حتي مرگ يكي از طرفين بيانجامد.در گله هاي قوچ و ميش، آهو و جبير ، در مناطق و زيستگاههاي طبيعي بجز فصل جفتگيري معمولا گله ي نرها جدا از گله حيوانات ماده  و نرهاي جوان هستند  و بجز فصل جفتگيري  گله هاي نر و ماده معمولا جدا از هم ديده مي شوند. با آغاز فصل جفتگيري گله هاي نر تقسيم شده  و هر يك با چند راس از ماده ها جفت مي شود . دراني هنگام در صورت ورود يك نر ديگر به دسته اي كه توسط يك نر تصاحب شده  براي تصاحب و جفتگيري نزاع سختي بين دو نر اتفاق مي افتد كه اين نزاع بصورت سرشاخ شدن با يكديگر اتفاق مي افتد. در اين درگيري اغلب نرهاي مسن برنده ميدان هستند و نرهاي جوان شانسي براي برد ندارند و پس از چند لحظه درگيري ميدان را بنفع نر مسن ترك مي كنند ، در صورتي كه اينكار  را انجام ندهند  ممكن است اين سماجت  به زخمي شدن و مرگ آنها منجر شود.

رفتارجبيرها در زمان زايمان:

رفتار و شرايط جبير در زمان زايمان  تا حدود زيادي شبيه آهو مي باشد  و تفوت زيادي د رفتار اين دو گونه مشاهده نمي شود  عليرغم اينكه جبيرها در داخل منطقه حصاركشي شده(پناهگاه حيات وحش شيراحمد سبزوار) شرايط طبيغي زيادي را نسبت به زيستگاه اصلي خودشان  از دست داده اند  ولي سعي مي كنند  كه از حداقل شرايط موجود  از قبيل استفاده از وضعيت توپوگرافيك،پوشش گياهي،شيب زمين و جهت در داخلمحدوده استفاده كنند  و زايمان در آنها تا حد زيادي شبيه به منطقه و زيستگاه  اصلي مي باشد.

نحوه زايمان:

موقع زايمان جبيرها در آخرين روزهاي بارداري از ساير اعضاي گله  با فاصله اي در حدود 100 متر مشاهده مي شوند . در هنگام زايمان جبير ماده براي بدنيا آوردن نوزاد خود موقعيت و وضعيت منطقه را كاملا سنجيده و سپس اقدام به زايمان مي نمايد. اين موقعيت سنجي شامل تشخيص وضعيت هوا ، جهت باد، جهت تابش نور خورشيد و پيدا كردن محدوده اي داراي ضريب امنيتي بالا  مي باشد بطوريكه در هنگام زايمان در معرض باد شديد نباشد  كه براي اين منظور  از شيب ها و جهت هاي توپوگرافي  داخل منطقه بنحوي  استفاده مي نمايد كه وضعيت زمين  بعنوان پناهگاه و بادشكن در مقابل آنها عمل نمايد.

استتار نوزاد:

پس از پيدا كردن مكان مناسب جبير اقدام به زايمان مي نمايد . نوزاد درابتدا بسيار ضعيف و ناتوان است و فاقد هرگونه قدرت تحرك مي باشد . جبير پس از ليسيدن و تميز و خشك كرذدن نوزاد و شيردهي بره او را در همان مكان مناسب مخفي نموده و خودش در همان اطراف در حاليكه مراقب است به تغذيه مي پردازد.

عمل شيردهي نوزاد  اغلب دراوايل صبح و اواخر بعدازظهر انجام مي گيرد  نوزاد پس از خوردن شير مسافت كوتاهي مادر را همراهي مي نمايد  و معمولا  پس از هربار شيردهي مكان  استتار نوزاد عوض مي شود كه باعث امنيت نگهداري و حفظ بره در مقابل دشمنان شكارچي مي شود.براي مخفي كردن بره در ساعات متفاوت روز جبير با توجه به نور خورشيد اقدام مي نمايد تا بره در معرض نور خورشيد نباشد.

بره ها معمولا در دوهفته اول تولد فاقد قدرت تعقيب و راهپيمايي بامادر هستند و در طي اين مدت در محل خود نشسته و استراحت مي كنند  .رنگ بره ها بصورتي است كه همخواني زيادي با محيط دارد  بنابراين يافتن بره مخفي شده امري دشوار است.بره هاي مخفي شده در صورت نزديك شدن انسان به آنها تا فاصله دومتري هيچ حركتي ازخود نشان نداده و بدون تحرك مي مانند اما با نزديكتر شدن از اين فاصله بلافاصله از جا پريده  و بسرعت فرار مي كنند و با صداي بع بع مادر را از خطر آگاه مي كنند.

تغذيه جبيرهاي منطقه شيراحمد سبزوار بيشتر متكي به تغذيه دستي  از طريق ريختن علوفه(يونجه)             مي باشد  همچنين جبيرها از گياهان موجود در محدوده محصور(30 هكتار) نيز استفاده مي نمايند .آب نيز ازطريق دو آبشخور سيماني موجود  در محدوده محصور براي جبيرها تامين مي شود.

بررسي عملكرد گونه  در مواجهه با انسان:

رفتار اين گونه در  مواجهه بلا انسان مانند روبرو شدن با يك منبع تهديد كننده و خطرناك مي باشد.اين گونه نيز مانند ساير گونه هاي خانواده گاوسانان رفتار فرار را در مواجهه با خطر در پيش مي گيرند.اين گونه  داراي حس بويايي ، شنوايي و بينايي بسيار قوي مي باشد  و قادرند منبع خطر و تهديد  را خيلي سريع تشخيص  داده و فرار نمايند.

جبيرها در مواقع عادي كه خطري آنها را تهديد نمي نمايد گردن را بطرف جلو و آزاد نگه مي دارند  و معمولا در اين حال نوك بيني بسمت پايين مي باشد گوشها راست و دم نيز بطرف پايين مي باشد. در صورت نزديك شدن انسان  اگر در حال تغذيه يا حركت باشند بلافاصله در جاي خود ايستاده  و گردن را راست نموده  و سر را بطرف بالا و گوشها را سيخ كرده بسمت منبع خطر مي گيرند . پس از چند لحظه توقف و عدم تحرك دوري يا نزديكي و يا بعبارتي ميزان خطر را ارزيابي مي نمايند  اگر منبع خطر(انسان ) زياد به آنها نزديك نباشد به حركت يا تغذيه خود ادامه مي دهند  در حاليكه دم خود را پيوسته به چپ و راست حركت مي دهند . در صورتيكه عامل تهديد كننده به آنها نزديك شود  جبيرها با يك حركت ناگهاني از محل دور شده و با صداي فيش مانندي كه از طريق بيني ايجاد مي شود ديگران را نيز از خطر آگاه نموده و             مي گريزند. پس از فرار در فاصله حدود 150تا 200 متري ايستاده و مجددا منبع خطر را ارزيابي مي كنند .

رفتارتدافعي جبيرهايي كه در داخل محدوده محصور هستند نسبت به آنهايي كه در زيستگاههاي اصلي هستند  تا حدودي ملايم تر مي باشد و در صورت نزديك شدن انسان  از پشت فنس هاي محدوده محصور جبيرها ها زياد احساس خطر ننموده و فاصله زيادي را با انسان رعايت نمي نمايند و تا حدودي  عدم تهديد انسان براي آنها تبديل به عادت شده است اما بصورتي نمي باشد كه آنها كاملا به انسان نزديك شوند.معمولا در جنس نر  احساس خطر بيشتري ديده مي شود و  دامنه تحريك حيوان براي خطر كمتر مي باشد و نسبت به ماده ها  بيشتر احساس خطر مي نمايند.